Bu, Resûl'ü yalanlayanlardan, "Muhammed'in üzerine bir şeytan iniyor" diyenlere ve onun şair olduğunu söyleyenlere verilmiş bir cevaptır. Allah şöyle buyurur: {Size şeytanların kimin üzerine indiğini haber vereyim mi?} Yani, şeytanların üzerine indiği kimselerin niteliklerini size gerçek ve şüphe götürmeyen bir haber olarak bildireyim. {Her yalancı, günahkâr kimsenin üzerine iner.} Yani çok yalan söyleyen, yalanı ve bâtılı çok konuşan, fiillerinde günahkâr, çok isyan eden kimselerin üzerine iner. Böyle bir kimsenin hâli, şeytanların hâline uygun olan kimsedir. {Kulak verirler} yani gökten çaldıkları haberleri onlara iletirler. {Ve çoğu yalancıdır.} Yani onlara ilettikleri şeylerin çoğu yalandır. Bir doğruyu söyler, yanına yüz yalan ekler; böylece hak bâtıl ile karışır, hak da az olması ve bilinmemesi sebebiyle kaybolur. İşte şeytanların üzerine indiği kimselerin niteliği budur ve onlara gelen vahyin niteliği de budur. Muhammed ﷺ'in hâli ise bu hâllerin tamamen zıddıdır. Çünkü o, doğru ve emin, iyilik ve doğru yolda olan, kalbi iyilikle dolu, sözü doğru, fiilleri haramlardan uzak olan bir kimsedir. Ona Allah katından inen vahiy ise korunmuş, muhafaza edilmiş, şüphe ve kuşku taşımayan büyük bir doğruluk üzerinedir. Ey akıl sahipleri! Bu iki hâl eşit olabilir mi? Bunlar, ayırt edemeyen, şeyleri birbirinden farklı görmeyen bir delinin dışında kimseye karıştırılır mı? Allah, onun üzerine şeytanların inmesini nefyedince, onu şairlik iddiasından da beri kıldı ve buyurdu ki: {Şairlere gelince...} Yani size şairlerin hâlini ve bilinen niteliklerini de haber vereyim: Doğru yoldan sapmış azgınlar onlara uyar, hidayetten uzaklaşıp sapıklık ve helâke yönelirler. Onların kendileri de azgındır, izleyicileri de her azgın ve sapık, bozuk kimselerdir. {Görmez misin?} Onların azgınlığını ve şiddetli sapıklığını. {Her vadide} şiir vadilerinden her birinde {şaşkın dolaşıp dururlar.} Bir an övgüde, bir an yergide, bir an doğruda, bir an yalanda, bir an gazelde, bir an alayda, bir an neşede, bir an üzüntüde olurlar; hiçbir hâlde sabit bir durakları olmaz. {Ve söylemedikleri şeyleri söylerler.} Yani şairlerin vasfı budur: Sözleri fiillerine uymaz. Şairin ince bir gazel söylediğini işitirsen, "Bu insanların en çok âşık olanı" dersin; oysa kalbi bundan boştur. Birini övdüğünü ya da yerdiğini işitirsen, "Bu doğrudur" dersin; oysa yalandır. Bazen yapmadığı işlerle övünür, terk etmediği şeyleri terk ettiğini söyler; kapısının yakınına bile uğramadığı cömertlik, atlıların üstünde yükseldiği yiğitlik iddia eder; oysa her korkaktan daha korkaktır. Şairlerin vasfı budur. Şimdi bak, bu hâl, doğru ve iyi olan Resûlullah Muhammed ﷺ'in hâline uyar mı? Ona her doğru ve hidayet üzere olan uyar; o hidayet üzere dosdoğru durmuş, helâkten uzak kalmış, fiilleri sözleriyle çelişmeyen bir kimsedir. Yalnızca hayrı emreder, yalnızca şerden nehyeder; bir şey haber verse doğru çıkar; bir şeyi emrettiyse onu ilk yapan odur; bir şeyden nehyettiyse onu ilk terk eden odur. Öyleyse onun hâli şairlerin hâline uyar mı, ya da onlara yakın mıdır? Yoksa her yönüyle onlara zıt mıdır? Allah'ın salât ve selamı, bu en mükemmel Resûl'e, en faziletli önderine, ebedî ebedîlere ve dahrî dahrilere olsun. O, şair değildir, sihirbaz değildir, deli de değildir; ona yalnızca her türlü kemal yakışır. Allah, şairleri bu şekilde niteledikten sonra, onlardan Allah'a ve Resûlü'ne iman edip salih amel işleyen, Allah'ı çok zikreden ve zulme uğradıktan sonra müşrik düşmanlarından intikam alanları istisna etti. Böylece onların şiiri, mü'minlerin övgüsünü, müşrik ve kâfirlerden intikam almayı, Allah'ın dinini savunmayı, faydalı ilimleri açıklamayı ve faziletli ahlâka teşvik etmeyi içerdiği için, salih amellerinden ve imanlarının eserlerinden olmuştur. Allah şöyle buyurdu: {Ancak iman edip salih amel işleyenler, Allah'ı çok zikredenler ve zulme uğradıktan sonra intikam alanlar müstesnadır. Zulmedenler, hangi dönüş yerine döneceklerini yakında bileceklerdir.} [Kur'an: "Ancak iman edip salih ameller işleyen, Allah'ı çok zikreden ve zulme uğradıktan sonra kendilerini savunanlar (bu hükmün dışındadır). Zulmedenler ise nasıl bir dönüşle dönecekleri yakında bilecekler."] Yani zulmedenler, hiçbir küçük ve büyük şeyi bırakmadan sayan, hiçbir hakkı eksik bırakmadan ödeten bir huzur ve hesap yerine döneceklerdir. Hamd, âlemlerin Rabbi Allah'a mahsustur.