Eyke halkı da peygamberleri yalanladı. Eyke halkı: Ağaçları birbirine dolaşmış bahçelerin sahipleri, yani Medyen halkıdır. Onlar da peygamberleri Şuayb'ı yalanladılar. Şuayb, diğer peygamberlerin getirdiği dinin aynısını getirmişti. Şuayb onlara şöyle dedi: "Allah'tan korkmuyor musunuz? Allah'ın gazabını ve öfkesini celbeden küfür ve günahları bırakmayacak mısınız? Ben size gönderilmiş güvenilir bir elçiyim. Bunun gereği olarak Allah'a karşı gelmekten sakınmanız ve O'na itaat etmeniz gerekir." Bu halk şirk koşmakla birlikte ölçü ve tartıda hile yapıyordu. Bu yüzden Şuayb onlara şöyle dedi: "Ölçüyü tam yapın ve eksiltenlerden olmayın." Yani insanların mallarını ölçüde ve tartıda hile yaparak eksilten ve gasp edenlerden olmayın. "Doğru ve adil terazi ile tartın." Yani eğrilmeyen adil terazi ile tartın. "Sizi ve sizden önceki ilk yaratılmışları yaratan Allah'tan korkun." Yani sizi yaratan ve sizden önceki halkları yaratan Allah'ın yaratmasında hiçbir ortağı olmadığı gibi, yalnız O'na kulluk edin ve O'nu birleyin. Size varlık verip nimetlerle destekleyen Allah'a da şükürle karşılık verin. Onlar, onu yalanlayarak ve sözünü reddederek dediler ki: "Sen ancak büyülenmişlerdensin. Sen sihirlenmiş birinin söylediği gibi konuşuyorsun; böyle birinin sorumlu tutulmayacağı bilinir." "Sen bizim gibi sadece bir insansın. Bizden üstün olduğun bir fazilet de yoktur ki bize uyulmasını isteyesin." Bu sözleri, kendilerinden önce ve sonra gelen, peygamberlere aynı şüpheyi ileri sürüp onlara karşı çıkan kimselerin sözünün benzeridir. Küfür üzerinde birleştikleri ve kalpleri birbirine benzediği için bu şüpheyi sürekli dile getirip savundular. Peygamberler de bu şüpheye şöyle cevap verdiler: "Biz de sizin gibi sadece insanlarız; ancak Allah, kullarından dilediğine lütufta bulunur." [İbrâhîm: 11] "Biz seni yalancılardan sanıyoruz." Bu sözleri, cüretlerinden ve zulümlerinden, gerçeğe aykırı bir iftiradır. Oysa içlerinde bu sözün aksini biliyorlardı. Çünkü hiçbir peygamber, kendi kavmiyle karşılaşıp onları davet ettiğinde, onlarla tartışıp onlar da onunla tartıştığında, Allah onun eliyle sadakatini ve emanetini kesin olarak anlayacakları mucizeler göstermemiş değildir. Özellikle Şuayb aleyhisselam, kavmiyle güzel konuşması ve onlarla en güzel yöntemle tartışması sebebiyle "peygamberlerin hatibi" diye anılır. Kavmi onun doğruluğundan ve getirdiklerinin hak olduğundan kesin olarak emin olmuştu. Ama onun yalancı olduğunu zanla söylemeleri kendilerinin yalanıdır. "Eğer doğru söyleyenlerden isen, üzerimize gökten bir parça düşür." Yani bizi kökten yok edecek bir azap parçası indir. Bu, kardeşlerinin şu sözüne benzer: "Allah'ım! Eğer bu, senin katından gelen hak ise, üzerimize gökten taş yağdır veya bize acı bir azap getir." [Enfâl: 32] Veya onlar, isteyenin istediğini gerçekleştirmeyi gerektirmeyen, öneri niteliğinde bazı mucizeler istemiş olabilirler. Şuayb aleyhisselam şöyle dedi: "Rabbim yaptıklarınızı en iyi bilendir." Yani azabın inmesi ve istedikleriniz gibi mucizelerin gerçekleşmesi benim elimde değildir; onları ben getirip size indirmem söz konusu değildir. Benim görevim sadece tebliğ etmek, öğüt vermek ve bunu yapmış olmamdır. Onları getirecek olan ise amellerinizi ve hallerinizi bilen, sizi karşılığını verecek ve hesaba çekecek olan Rabbimdir. "Onu yalanladılar." Yani yalanlamak onların özelliği oldu, küfür de âdetleri haline geldi; öyle ki ayetler onlara fayda vermez oldu ve azap inmekten başka çareleri kalmadı. "Derken onları, gölge günü azabı yakaladı." Üzerlerine bir bulut gölge yaptı; sıcaktan kurtulmak için altında toplandılar, ama bu gölge gerçek bir serinlik sağlamayan bir gölgeydi. Bulut onları ateşle yakıp helak etti. Böylece orada ölü olarak kaldılar, yurtlarından ayrıldılar ve mutsuzluk ve azap yurduna indiler. "Hiç şüphesiz bu, büyük bir günün azabıydı." Onların dünyaya dönüşleri yoktur ki amelde bulunsunlar; azap onlardan bir an bile hafiflemez ve onlara mühlet de verilmez. "Şüphesiz bunda bir ibret vardır." Bu, Şuayb'ın doğruluğunu, çağrısının sıhhatini ve kavminin ona verdiği reddin batıl olduğunu gösteren bir delildir. "Ama onların çoğu inanan değildi." Ayetleri görmelerine rağmen böyledir; çünkü içlerinde bir hayır ve iyilik yoktur. [Yusuf: 103] "Şüphesiz Rabbin, elbette azîz olandır." Yani gücüyle kendisine kimsenin erişemediği ve her yaratılmışı boyun eğdiren. "Rahîm olandır." Yani rahmet sıfatı O'na ait olan ve dünya ve ahirette her türlü hayrın, varlığın yaratılmasından sonsuza kadar sürecek olan, rahmetinin eserleri olan Allah'tır. Azizliğinin bir gereği olarak, peygamberlerini yalanladıklarında düşmanlarını helak etti; rahmetinin bir gereği olarak da dostlarını ve onlara uyan mü'minleri kurtardı.