Nuh kavminin peygamberleri yalanladığı… Allah Teâlâ burada, Nuh kavminin peygamberleri Nuh'u yalanlamasını, onların bu çağrıya verdikleri cevapları ve tüm tarafların sonunu anlatmaktadır. Buyuruyor ki: {Nuh kavmi peygamberleri yalanladı} [Kur'an: "Nuh kavmi peygamberleri yalanladı."] Yani onların hepsini. Nuh'un yalanlanmasını, bütün peygamberlerin yalanlanması gibi saymıştır; çünkü hepsi tek bir çağrı ve tek bir haber üzerinde birleşmişlerdir. Bu yüzden onlardan birini yalanlamak, getirdikleri hakkın tamamını yalanlamak demektir. {Kardeşleri Nuh} onlara nesep bakımından kardeş olan biri olarak şöyle dedi. Allah, peygamberleri kendilerine gönderildikleri kavimlerin soyundan göndermiştir; bunun sebebi, insanların ona boyun eğmekten nefret etmemeleri ve onun gerçek kimliğini bildikleri için onu araştırmaya ihtiyaç duymamalarıdır. Peygamberler, sallallahu aleyhimüssalatü vesselam, hep olduğu gibi en nazik bir hitapla onlara seslendi: {Allah'tan sakınmaz mısınız?} Yani, üzerinde durduğunuz put tapıcılığını bırakıp ibadeti yalnızca Allah'a has kılmaz mısınız? {Şüphesiz ben size güvenilir bir elçiyim.} Ona bu kavme özel bir elçi olması, onun getirdiklerini kabul etmelerini, ona iman etmelerini ve Allah'ın, onları bu değerli elçiye mazhar kılmasından dolayı şükretmelerini gerektirir. Onun emin olması, Allah'a karşı yalan uydurmayacağını, vahyine bir şey eklemeyeceğini ve eksiltmeyeceğini gösterir; bu da onun haberini doğrulamalarını ve emrine itaat etmelerini gerektirir. {Artık Allah'tan sakının ve bana itaat edin.} Bana emrettiklerimde ve yasakladıklarımda itaat edin. Çünkü onlara gönderilmiş, emin bir elçi olmanın gereği budur. Bu yüzden bunu sebep bildiren "fe" harfiyle bağlamıştır. Önce gerektiren sebebi zikretmiş, sonra engelin olmadığını belirtmiştir: {Bunun karşılığında sizden bir ücret istemiyorum,} ki bu ağır bir yük olabilirdi. {Benim ücretim yalnızca alemlerin Rabbine aittir.} Bununla O'na yakınlık ve büyük sevap umuyorum. Sizin için ise arzum, sizden beklentim yalnızca size öğüt vermek ve dosdoğru yola iletilmenizdir. {Artık Allah'tan sakının ve bana itaat edin.} Bu sözü Nuh aleyhisselam, kavmini çağırmasını tekrarladığı ve bu işte uzun süre kaldığı için tekrar etmiştir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Onların arasında elli yıl eksik bin yıl kaldı."] (Ankebût, 14). Ve şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Rabbim, ben kavmimi gece gündüz çağırdım. Fakat çağrım onların kaçmasından başka bir şey artırmadı."] (Nuh, 5-6) ve devamındaki ayetler. Onlar, çağrısını reddetmek ve onunla kıyaslanmayacak bir şeyle karşı çıkmak için şöyle dediler: {Sana inanalım mı, oysa sana uyanlar en aşağı tabakadır?} Yani: Senin izini nasıl izleyelim, oysa senin tabilerini insanların en aşağılıkları, en düşükleri ve en alçakları olarak görüyoruz? Bununla onların hakka karşı kibirleri ve gerçekleri bilmemeleri anlaşılır. Eğer niyetleri hak olsaydı, eğer çağrısı konusunda bir kuşkuları ve şüphleri varsa, "Getirdiğin şeyin doğruluğunu bize ulaştıracak yollarla açıkla" derlerdi. Eğer iyice düşünseler, onun tabilerinin en üstün olanlar, yaratılmışların seçkinleri, sağlam akıl ve faziletli ahlak sahipleri olduğunu bilirlerdi. En aşağı olanın ise aklının özelliğini yitirip taşlara tapmayı güzel bulan, onlara secde edip dua etmekten hoşnut olan ve kâmil peygamberlerin çağrısına boyun eğmeyi reddedenler olduğunu anlarlardı. Tartışmalardan birinin tarafı batıl bir söz söylediği anda, rakibinin iddiasının doğruluğuna bakmaksızın, elindekinin bozuk olduğu anlaşılır. Nuh kavmi, Nuh'un çağrısını reddederken şöyle dediği bize ulaşmıştır: {Sana inanalım mı, oysa sana uyanlar en aşağı tabakadır?} Herkesin bozukluğunu bildiği bu temel üzerine dayanarak onun çağrısını reddettiklerine göre, onların sapkın ve yanılgı içinde olduklarını anlarız. Nuh'un ayetlerinden ve büyük çağrısından, onun doğruluğunu ve getirdiklerinin hak olduğunu kesin olarak gösteren bir şey görmemiş olsaydık bile bu durum böyleydi. Nuh aleyhisselam şöyle dedi: {Onların ne yaptıklarını bilmem gerekmez. Onların hesabı ancak Rabbime aittir, keşke bunu bilseniz.} Yani: Onların amelleri ve hesapları Allah'a aittir; benim görevim yalnızca tebliğdir. Siz onları bırakın. Getirdiğim şey hak ise ona boyun eğin ve amellerinizi O'na bırakın. {Ben iman edenleri kovacak değilim.} Sanki onlar, Allah onları kahretsin, kibir ve zorbalıkla, iman etmek için onları kendilerinden uzaklaştırmasını istemişlerdi. Bunun üzerine {Ben iman edenleri kovacak değilim} dedi; çünkü onlar kovulmayı ve aşağılanmayı hak etmezler, aksine sözle ve fiille ikramı hak ederler. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: [Kur'an: "Ayetlerimize iman edenler sana geldiğinde de ki: Selam size. Rabbiniz rahmeti kendi nefsine yazmıştır."] (En'âm, 54). {Ben yalnızca açık bir uyarıcıyım.} Yani: Ben yalnızca Allah'tan uyarıcı ve tebliğ edici birisiyim; kullara öğüt vermeye çalışıyorum. Benim işte hiçbir yetkim yoktur; emir yalnızca Allah'ındır. Nuh aleyhisselam, kavmini gece gündüz, gizli ve açık olarak davet etmeye devam etti; ama onlar yalnızca daha da çok nefret ettiler. {Eğer bu işten vazgeçmezsen, ey Nuh, mutlaka taşlanarak öldürülenlerden olursun} dediler. Yani, seni kötü bir ölümle öldüreceğiz, köpek öldürülür gibi taşlarla öldüreceğiz. Onlara yazık! Ne kadar çirkin bir karşılık veriyorlar: Kendilerinden daha çok kendilerine şefkat duyan, öğüt veren emin bir kişiye en kötü şekilde karşılık veriyorlar. Bu yüzden zulümleri son noktaya varıp küfürleri arttığında, peygamberleri onlara öyle bir beddua etti ki hepsini kuşattı: [Kur'an: "Rabbim, yeryüzünde kâfirlerden hiçbir ev bırakma."] (Nuh, 26) ve devamı. Burada şöyle dedi: {Rabbim, şüphesiz kavmim beni yalanladı. Artık aramızda açık bir hüküm ver.} Yani, bizden azgın olanı helak et; O da onların azgın ve zalim olduklarını biliyordu. Bu yüzden şöyle dedi: {Beni ve benimle birlikte olan müminleri kurtar.} {Biz de onu ve onunla birlikte olanları gemide, yani dolu olan gemide kurtardık.} Gemide insanlar ve hayvanlar vardı. {Sonra geri kalanları suda boğduk.} Yani Nuh'tan ve onunla birlikte olan müminlerden sonra, kavminin tamamını. {Şüphesiz bunda} yani Nuh'un ve tabilerinin kurtuluşunda, onu yalanlayanların helakinde, {elbette bir ayet vardır.} Bu, elçilerimizin doğruluğuna ve getirdiklerinin hak olduğuna, düşmanlarının ise yalanlayıcı olarak üzerinde bulundukları yanlışın batıl olduğuna delildir. {Şüphesiz Rabbin, elbette mutlak güç sahibidir,} düşmanlarını gücüyle yenen ve onları tufanla boğan, {ve esirgeyendir} müminlerden olan dostlarına karşı; Nuh'u ve onunla birlikte olan müminleri kurtardığı için.