Allah Teâlâ, kullarına verdiği nimeti haber vermekte ve dinde onlara bir zorluk yüklemediğini, dini son derece kolaylaştırdığını bildirmektedir. Nitekim şöyle buyurmuştur: {Kör için de, topal için de, hasta için de bir günah yoktur.} Yani bu kimselerin, bir organının sağlamlığına, görmeye veya yürümeye ya da sağlığa bağlı olan vâcib işleri terk etmelerinde bir sakınca yoktur. Bu, cihad ve benzeri işler için geçerlidir. Bu işler, körün gözüne, topalın sağlam ayağına, hastanın sağlığına bağlıdır. Az önce andığımız bu genel anlam sebebiyle hüküm genel olarak ifade edilmiş, {Kendinizin de…} ifadesinde olduğu gibi sınırlandırılmamıştır. Yani {Kendi evlerinizden yemenizde} bir sakınca yoktur. Bu, {evlatlarınızın evlerinden} demektir. Bu anlam, sabit olan şu hadisle uyumludur: "Sen ve malın babana aittir." Başka bir hadis de şöyledir: "Yediğiniz en temiz şey kazancınızdan yediğinizdir; çocuklarınız da kazancınızdandır." Ayetteki {kendi evlerinizden} ifadesiyle kişinin kendi evi kastedilmez; çünkü bu, hasıl olmuş olanı tekrar elde etmek gibi olur ki Allah'ın kelamı bundan münezzehtir. Ayrıca burada, bu sayılanlardan birinin yemesinde günah zannedilebilecek ya da vehmedilebilecek bir durumun nefyedilmesi amaçlanmıştır. Oysa insanın kendi evi hakkında en küçük bir vehim bile yoktur. {Evlerinizden, veya babalarınızın evlerinden, veya annelerinizin evlerinden, veya kardeşlerinizin evlerinden, veya kız kardeşlerinizin evlerinden, veya amcalarınızın evlerinden, veya halalarınızın evlerinden, veya dayılarınızın evlerinden, veya teyzelerinizin evlerinden} Bunlar bilinen kimselerdir. {Veya anahtarlarına sahip olduğunuz evlerden} Yani vekâlet, velâyet veya benzeri bir yetkiyle tasarrufta bulunduğunuz evlerden. Bunu mülk ile tefsir etmek ise uygun değildir. İki sebebi vardır: Birincisi, mülk için "anahtarlarını sahip olduğunuz" denmez; "sahip olduğunuz" veya "elinizin altında bulunan" denir. Çünkü onlara bütünüyle sahiptirler, sadece anahtarlarına değil. İkincisi, kölelerin evleri, insanın kendi evinden ayrı değildir; çünkü köle ve sahip olduğu şey efendisinindir. Dolayısıyla bu durumda günahın nefyedilmesinin bir anlamı kalmaz. {Veya dostunuzun evlerinden.} Bu sayılanların evlerinden yemekte nefyedilen günah, izin olmaksızın olduğu zaman geçerlidir. Bunun hikmeti bağlamdan bellidir. Çünkü adı geçen bu kimselerle yakın akrabalık, tam bir tasarruf yetkisi veya dostluk sebebiyle evlerinden yemekte âdet ve örf gereği müsamaha gösterilir. Bu kimselerden birinde müsamahanın bulunmadığı ve yemekte cimrilik yapıldığı farz edilse, yeme caiz olmazdı ve günah kalkmazdı. Hikmet ve maksat böyledir. {Hep birlikte yemeniz veya dağınık olarak yemeniz} ayeti de şöyledir: {Hep birlikte ya da ayrı ayrı yemenizde bir sakınca yoktur.} Ev halkının hep birlikte yemesi de, her birinin ayrı ayrı yemesi de caizdir. Bu, günahın nefyedilmesidir; faziletin nefyedilmesi değildir. Aksi halde yemeğe birlikte oturmak daha faziletlidir. {Evlere girdiğinizde} İfadesi şart bağlamında nekre olarak gelmiştir ve kişinin kendi evini de başkasının evini de kapsar. Evde sakin bulunsun ya da bulunmasın, insan oraya girdiğinde {birbirinize selam verin.} Yani aranızda birbirinize selam versin. Çünkü müminler, birbirlerine karşı sevgi, merhamet ve şefkatleri sebebiyle sanki tek bir kişi gibidirler. Dolayısıyla her eve girerken selam vermek meşrudur; ev ayrımı yapılmaz. İzin isteme konusunun ahkâmında tafsilat bulunduğu daha önce geçmişti. Sonra bu selamı övdü ve şöyle buyurdu: {Allah katından bir selam, mübarek ve güzel.} Yani evlere girdiğinizde "Esselâmü aleyküm ve rahmetullâhi ve berakâtüh" veya "Esselâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhis-sâlihîn" demeniz. {Allah katından bir selam} Yani Allah bunu size meşru kılmış ve selamlaşma olarak belirlemiştir. {Mübarek} Çünkü noksanlıktan selamet, rahmet, bereket, artış ve çoğalma ihtiva eder. {Güzel} Çünkü Allah katında sevilen güzel sözlerdendir; bu söz, karşılaşanın gönlünü hoşnut eder, sevgi ve dostluk kazandırır. Bu yüce hükümleri bize açıkladıktan sonra şöyle buyurdu: {Allah, size ayetlerini böyle açıklar.} Yani ayetler, Allah'ın şer'î hükümlerine ve bunların hikmetine delalet eder. {Umulur ki akıl erdirirsiniz.} Yani onları anlayasınız ve kalplerinizle kavrayasınız; sağlam akıl ve derin basiret sahipleri olasınız. Çünkü Allah'ın şer'î hükümlerini layıkıyla bilmek aklı artırır, idrakı geliştirir; bu hükümlerin anlamları en yüce anlamlar, edepleri de en yüce edeplerdir. Ayrıca karşılık amelin cinsindendir: Kişi aklını Rabbinden gelene akıl erdirmek ve Rabbinin kendisini davet ettiği ayetleri düşünmek için kullanırsa, Allah da onu bunda artırır. Bu ayetlerde genel bir kaide de delil olarak bulunmaktadır: "Örf ve âdet, lafızları tahsis eder; tıpkı lafzın lafzı tahsis etmesi gibi." Asıl olan, insanın başkasının yemeğinden yemesinin yasak olmasıdır. Buna rağmen Allah, örf ve âdet sebebiyle bu kimselerin evlerinden yemeye izin vermiştir. Bu nedenle malikinin iznine bağlı olan her meselede, izin söz veya örf ile bilinirse, o işe girişmek caizdir. Ayrıca babanın, çocuğunun malından zarar vermeyecek ölçüde alıp mülk edinebileceğine dair delil vardır; çünkü Allah onun evini, insanın evi olarak adlandırmıştır. Yine bu ayetlerde, evin tasarruf sahibi olan kişinin, örneğin eşinin ve kız kardeşinin, âdet gereği yemek yiyebileceklerine ve âdet olan dilenciye yemek verebileceklerine dair delil vardır. Ayrıca yemekte ortaklığın caiz olduğuna dair delil vardır; isterse birlikte yesinler ya da dağınık olarak, isterse bazılarının bazısından fazla yemesine yol açsa da.