سورة النور · الآية ٣١
﴿وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَىٰ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ ۖ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ ۚ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ﴾
Va kul lilmu’minâti yağdudna min absârihinna va yahfazna furûcahunna va lâ yubdîna zînatahunna illâ mâ zahara minhâ valyadribna bihumurihinna ’alâ cuyûbihinna va lâ yubdîna zînatahunna illâ libu’ûlatihinna av âbâ’i hinna av âbâ’i bu’ûlati hinna av abnâ’ihinâ av abnâ’i bu’ûlatihinnna av ihvânihinnna av banîe ihvânihinna av banî ahavâtihinna av nisâ’i hinna av mâ malakat aimânuhunna avit tâbi’îna ğairi ilil irbati minar ricâli avit tiflillazîna lam yazharû ’alâ ’avrâtin nisâ’i vala yadribnna bi arculihinna min zînatihinn va tûbûo ilallâhi cammî’an aiyuhal mu’minûna la’allakum tuflihûn
“Mümin kadınlara da söyle: Gözlerini bakılması yasak olandan çevirsinler, iffetlerini korusunlar. Süslerini, kendiliğinden görünen kısmı müstesna, açmasınlar. Baş örtülerini yakalarının üzerine salsınlar. Süslerini kocaları veya babaları ve kayınpederleri veya oğulları veya kocalarının oğulları veya kardeşleri veya erkek kardeşlerinin oğulları veya kızkardeşlerinin oğulları veya müslüman kadınları veya cariyeleri veya erkekliği kalmamış hizmetçiler, ya da kadınların mahrem yerlerini henüz anlamayan çocuklardan başkasına göstermesinler. Gizledikleri süslerin bilinmesi için ayaklarını yere vurmasınlar. Ey inananlar! Saadete ermeniz için hepiniz tevbe ederek Allah'ın hükmüne dönün”
An-Nur 24:31 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali
Tefsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
Allah Teâlâ, mü'minlere bakışlarını sakınmalarını ve namuslarını korumalarını emredince, mü'minelere de aynı şeyi emrederek şöyle buyurdu: {Mü'min kadınlara de ki: Bakışlarını sakınsınlar} yani avret yerlerine ve erkeklere şehvetle ya da benzeri yasak bakışlarla bakmasınlar. {Namuslarını korusunlar} yani cinsel ilişkiye, dokunmaya veya haram olan bir bakışa imkân vermesinler. {Süslerini göstermesinler} yani güzel elbiseler ve takılar gibi süsleri ile bedenin bütün süslü kısımlarını açmasınlar. Dış elbiselerin ise zorunlu olduğu için, {Kendiliğinden görünen kısmı müstesna} buyurdu; yani âdet olarak giyilen ve bunlarla fitneye davet edilmeyen dış elbiseler müstesnadır. {Başörtülerini yakalarının üzerine çeksinler} buyurdu; bu, örtünmenin tam olması içindir. Bu ifade, gösterilmesi yasak olan zînetin bedenin tamamını kapsadığını da gösterir, daha önce de belirttiğimiz gibi. Sonra süslerini göstermeyi yasaklamayı tekrar ederek, bu yasaktan şu istisnaları yaptı: {Kocalarına, babalarına, kocalarının babalarına} yani bunların hepsi caizdir; baba bizzat ve dedeler, ne kadar yukarı çıkarsa çıksın, bu kapsama girer. {Oğullarına, kocalarının oğullarına} yani oğullar ve kocanın oğulları, ne kadar aşağı inerse insin, bu kapsama girer. {Kardeşlerine, kardeşlerinin oğullarına} yani öz, baba bir ya da anne bir kardeşleri ve onların oğulları. {Kız kardeşlerinin oğullarına, kadın oluşlarına} yani kadınların birbirlerine mutlak olarak bakmaları caizdir. İzafetin cinsiyet ifade ettiği de akla gelebilir; yani sizin cinsinizden olan Müslüman kadınlar kastedilmiş olabilir. Bu ifade, Müslüman kadının gayrimüslim kadına bakmasının caiz olmadığını söyleyenler için bir delildir. {Ellerinin sahip olduğu kimselere} yani bütün bedeni kendisine ait olan câriye, efendisinin sahibi olduğu sürece efendisine bakabilir. Mülkiyet tamamen veya kısmen ortadan kalkarsa bakmak caiz olmaz. {Kadınlara ihtiyacı olmayan erkek hizmetçilere veya ihtiyaç duymayan erkeklere} yani size bağlı olan ve bu şehvette bir ihtiyacı bulunmayan erkeklere; mesela ne olduğunu anlamayan akıl hastası veya şehvetini tamamen kaybetmiş, ne bedeninde ne kalbinde şehveti kalmamış iktidarsız erkek gibi. Bunlara bakmanın bir sakıncası yoktur. {Kadınların avret yerlerinden henüz haberdar olmayan çocuklara} yani mümeyyiz çağına gelmemiş çocuklar; bunların yabancı kadınlara bakmaları caizdir. Allah Teâlâ bunun gerekçesini de, onların kadınların avret yerlerinden haberdar olmadıklarını, yani bu konuda bilgilerinin olmadığını ve henüz şehvetlerinin uyanmadığını belirterek açıkladı. Bu ifade, mümeyyiz çocuğun kadınların avret yerlerinden haberdar olduğu için kadının ondan örtünmesi gerektiğini de gösterir. {Gizledikleri zînetin bilinmesi için ayaklarını yere vurmasınlar} yani gizledikleri halhal gibi takılar sesini duyurmak için ayaklarını yere vurmasınlar; böylece zînetleri bu sebeple anlaşılıp fitneye vesile olmasın. Bundan ve benzerinden "vesileleri kapatma" kaidesi çıkarılır: Bir iş mübah olsa bile haramla sonuçlanıyorsa ya da bu işin haramla sonuçlanmasından korkuluyorsa, o iş yasaklanır. Ayağını yere vurmak aslında mübahtır; ancak zînetin anlaşılmasına vesile olduğu için yasaklanmıştır. Allah Teâlâ bu güzel emirleri verip beğenilen tavsiyelerde bulunduktan sonra, mü'minin bunda kusur etmesinin kaçınılmaz olduğunu bildiği için tevbeye emrederek buyurdu: {Ey mü'minler, hepiniz Allah'a tevbe edin} çünkü mü'min, imanı sebebiyle tevbeye çağrılır. Sonra buna felahı bağlayarak buyurdu: {Umulur ki kurtuluşa erersiniz.} Tevbe olmadan felaha ulaşmanın yolu yoktur. Tevbe ise Allah'ın sevmediği şeylerden, zahiren ve batınen, Allah'ın sevdiği şeylere dönmektir. Bu da her mü'minin tevbeye muhtaç olduğunu gösterir, çünkü Allah bütün mü'minlere hitap etmiştir. Ayrıca {Allah'a tevbe edin} ifadesinde tevbeyi ihlâsla yapmaya teşvik vardır; yani dünya âfetlerinden kurtulmak, riya ve gösteriş ya da benzeri bozuk maksatlar için değil, yalnızca O'nun rızası için tevbe edilmelidir.
Arapça metin
لما أمر المؤمنين بغض الأبصار وحفظ الفروج، أمر المؤمنات بذلك، فقال: { وقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن } عن النظر إلى العورات والرجال، بشهوة ونحو ذلك من النظر الممنوع، { ويحفظن فروجهن } من التمكين من جماعها، أو مسها، أو النظر المحرم إليها. { ولا يبدين زينتهن } كالثياب الجميلة والحلي، وجميع البدن كله من الزينة، ولما كانت الثياب الظاهرة، لا بد لها منها، قال: { إلا ما ظهر منها } أي: الثياب الظاهرة، التي جرت العادة بلبسها إذا لم يكن في ذلك ما يدعو إلى الفتنة بها، { وليضربن بخمرهن على جيوبهن } وهذا لكمال الاستتار، ويدل ذلك على أن الزينة التي يحرم إبداؤها، يدخل فيها جميع البدن، كما ذكرنا. ثم كرر النهي عن إبداء زينتهن، ليستثني منه قوله: { إلا لبعولتهن } أي: أزواجهن { أو آبآئهن أو آبآء بعولتهن } يشمل الأب بنفسه، والجد وإن علا، { أو أبنآئهن أو أبنآء بعولتهن } ويدخل فيه الأبناء وأبناء البعولة مهما نزلوا { أو إخوانهن أو بني إخوانهن } أشقاء، أو لأب، أو لأم. { أو بني أخواتهن أو نسآئهن } أي: يجوز للنساء أن ينظر بعضهن إلى بعض مطلقا، ويحتمل أن الإضافة تقتضي الجنسية، أي: النساء المسلمات، اللاتي من جنسكم، ففيه دليل لمن قال: إن المسلمة لا يجوز أن تنظر إليها الذمية. { أو ما ملكت أيمانهن } فيجوز للمملوك إذا كان كله للأنثى، أن ينظر لسيدته، ما دامت مالكة له كله، فإن زال الملك أو بعضه، لم يجز النظر. { أو التابعين غير أولي الإربة من الرجال } أي: أو الذين يتبعونكم، ويتعلقون بكم، من الرجال الذين لا إربة لهم في هذه الشهوة، كالمعتوه الذي لا يدري ما هنالك، وكالعنين الذي لم يبق له شهوة، لا في فرجه، ولا في قلبه، فإن هذا لا محذور من نظره. { أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النسآء } أي: الأطفال الذين دون التمييز، فإنه يجوز نظرهم للنساء الأجانب، وعلل تعالى ذلك، بأنهم لم يظهروا على عورات النساء، أي: ليس لهم علم …
تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)
فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "أو عمياوان (1) أنتما؟ ألستما تبصرانه" (2) . ثم قال الترمذي: هذا حديث حسن صحيح. وذهب آخرون من العلماء إلى جواز نظرهن إلى الأجانب بغير شهوة، كما ثبت في الصحيح: أن رسول الله صلى الله عليه وسلم جعل ينظر إلى الحبشة وهم يلعبون بحرابهم يوم العيد في المسجد، وعائشة أم المؤمنين تنظر إليهم من ورائه، وهو يسترها منهم حتى ملت ورجعت (3) . وقوله: {ويحفظن فروجهن} قال سعيد بن جبير:، عن الفواحش. وقال قتادة وسفيان: عما لا يحل لهن. وقال مقاتل:، عن الزنى. وقال أبو العالية: كل آية نزلت في القرآن يذكر فيها حفظ الفروج، فهو من الزنى، إلا هذه الآية: {ويحفظن فروجهن} ألا يراها أحد. وقال (4) : {ولا يبدين زينتهن إلا ما ظهر منها} أي: لا يظهرن شيئا من الزينة للأجانب، إلا ما لا يمكن إخفاؤه. وقال ابن مسعود: كالرداء والثياب. يعني: على ما كان يتعاناه نساء العرب، من المقنعة التي تجلل ثيابها، وما يبدو من أسافل الثياب فلا حرج عليها فيه؛ لأن هذا لا يمكن إخفاؤه. [ونظيره في زي النساء ما يظهر من إزارها، وما لا يمكن إخفاؤه. وقال] (5) بقول ابن مسعود: الحسن، وابن سيرين، وأبو الجوزاء، وإبراهيم النخعي، وغيرهم. وقال الأعمش، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس: {ولا يبدين زينتهن إلا ما ظهر منها} قال: وجهها وكفيها والخاتم. وروي عن ابن عمر، وعطاء، وعكرمة، وسعيد بن جبير، وأبي الشعثاء، والضحاك، وإبراهيم النخعي، وغيرهم -نحو ذلك. وهذا يحتمل أن يكون تفسيرا للزينة التي نهين عن إبدائها، كما قال أبو إسحاق السبيعي، عن أبي الأحوص، عن عبد الله قال في قوله: {ولا يبدين زينتهن} : الزينة القرط والدملج والخلخال والقلادة. وفي رواية عنه بهذا الإسناد قال: الزينة زينتان: فزينة لا يراها إلا الزوج: الخاتم والسوار، [وزينة يراها الأجانب، وهي] (6) الظاهر من الثياب. وقال الزهري: [لا يبدو] (7) لهؤلاء الذين سمى الله ممن لا …
تفسير الطبري (جامع البيان)
التحرير والتنوير
[31] 31] وقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن ويحفظن فروجهن ولا يبدين زينتهن إلا ما ظهر منها وليضربن بخمرهن على جيوبهن ولا يبدين زينتهن إلا لبعولتهن أو آبائهن أو آباء بعولتهن أو أبنائهن أو أبناء بعولتهن أو إخوانهن أو بني إخوانهن أو بني أخواتهن أو نسائهن أو ما ملكت أيمانهن أو التابعين غير أولي الإربة من الرجال أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النساء ولا يضربن بأرجلهن ليعلم ما يخفين من زينتهن وتوبوا إلى الله جميعا أيها المؤمنون لعلكم تفلحون (31) وقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن ويحفظن فروجهن ولا يبدين زينتهن إلا ما ظهر منها وليضربن بخمرهن على جيوبهن ولا يبدين زينتهن إلا لبعولتهن أو آبائهن أو آباء بعولتهن أو أبنائهن أو أبناء بعولتهن أو إخوانهن أو بني إخوانهن أو بني أخواتهن أو نسائهن أو ما ملكت أيمانهن أو التابعين غير أولي الإربة من الرجال أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النساء. أردف أمر المؤمنين بأمر المؤمنات لأن الحكمة في الأمرين واحدة، وتصريحا بما تقرر في أوامر الشريعة المخاطب بها الرجال من أنها تشمل النساء أيضا. ولكنه لما كان هذا الأمر قد يظن أنه خاص بالرجال لأنهم أكثر ارتكابا لضده وقع النص على هذا الشمول بأمر النساء بذلك أيضا. وانتقل من ذلك إلى نهي النساء عن أشياء عرف منهن التساهل فيها ونهيهن عن إظهار أشياء تعودن أن يحببن ظهورها وجمعها القرآن في لفظ الزينة بقوله: ولا يبدين زينتهن إلا ما ظهر منها. والزينة: ما يحصل به الزين. والزين: الحسن، مصدر زانه. قال عمر بن أبي ربيعة: جلل الله ذلك الوجه زينا يقال: زين بمعنى حسن، قال تعالى: زين للناس حب الشهوات في سورة آل عمران [14] وقال: وزيناها للناظرين في سورة الحجر [16] . والزينة قسمان خلقية ومكتسبة. فالخلقية: الوجه والكفان أو نصف الذراعين، والمكتسبة: سبب التزين من اللباس الفاخر والحلي والكحل