Yeryüzü halklarının, kitap verilenlerden (mü'minler, Yahudiler, Hıristiyanlar, Sabiîler), Mecusîlerden ve müşriklerden olan topluluklarını haber veriyor: Allah onların hepsini kıyamet gününde toplayacak, aralarında adil hükmüyle hükmedecek ve sayıp kaydettiği, şahit olduğu amelleri karşılığında onları cezalandıracak. Bu yüzden buyurmuştur: {Şüphesiz Allah her şeye şahittir.} Sonra bu ayrımı şöyle yapmıştır: {Bu iki hasım, Rableri hakkında tartıştılar.} Her biri hakka sahip olduğunu iddia eder. {Kâfir olanlar} ifadesi her kâfiri kapsar: Yahudiler, Hıristiyanlar, Mecusîler, Sabiîler ve müşrikler. {Onlara ateşten elbiseler biçilmiştir.} Yani onlara katrandan elbiseler yapılır ve bunlara ateş tutuşturulur; böylece azap onları her yönden kuşatır. {Başlarının üstünden kaynar su dökülür.} Çok sıcak su; sıcaklığının şiddetinden ve korkunç durumundan dolayı karınlarındaki et, yağ ve bağırsakları eritir. {Onlar için demirden çekiçler vardır.} Bunlar katı ve sert meleklerin elindedir; onları bunlarla döver ve bastırırlar. {Gamdan çıkmak istedikçe, yeniden oraya geri çevrilirler.} Böylece azap onlardan hafiflemez, onlara mühlet de verilmez. Onlara azarlayarak denir ki: {Yakıcı azabı tadın.} Yani kalpleri ve bedenleri yakan azabı. {Şüphesiz Allah, iman edip salih ameller işleyenleri, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar.} Bu vasfın, tüm kitaplara ve tüm peygamberlere iman eden müslümanlar dışında kimseye uygulanmayacağı bilinmektedir. {Orada altın bileziklerle süslenirler.} Yani erkekleri ve kadınları ellerine altın bilezik takılır. {Orada giysileri ipektir.} Böylece nimetleri tamamlanmış olur: Cennet lafzının içerdiği lezzetli yiyecek çeşitleri, akan ırmaklar, su, süt, bal ve şarap ırmakları, çeşit çeşit giysiler ve değerli süslemeler anılmış olur. Bunun sebebi, onların {Sözün en güzeline} hidayete erdirilmiş olmalarıdır. Bunun en faziletlisi ve en güzeli ihlas kelimesidir; sonra Allah'ın zikrini içeren veya Allah'ın kullarına iyilik yaptığı diğer güzel sözler. {Övülmüş yola} hidayet edilmişlerdir. Yani övülmüş yol. Çünkü şeriatın bütünü hikmet ve övgü, emredilenin güzelliği ve yasaklananın çirkinliği üzerine kurulmuştur; ifrat ve tefrit içermeyen, faydalı ilmi ve salih ameli kapsayan dindir. Veya: {Allah'ın, övülmüş yoluna} hidayet edilmişlerdir; çünkü Allah yolu çok kez kendisine nispet eder, çünkü yol sahibini Allah'a ulaştırır. Buradaki {Hamîd} sıfatı, onların hidayeti Rablerinin hamdiyle ve O'nun lütfuyla elde ettiklerini göstermek içindir. Bu yüzden cennette şöyle derler: {Bizi buna hidayet eden Allah'a hamd olsun. Allah bizi hidayete erdirmeseydi, biz hidayete eremezdik.} [Kur'an: "Bizi buna ileten Allah'a hamd olsun; Allah bizi hidayete erdirmeseydi, biz doğru yolu bulamazdık." (el-A'râf 43)] Yüce Allah bu âyetler arasında, göklerde ve yerde bulunan her şeyin, güneşin, ayın, yıldızların, dağların, ağaçların, canlıların (bütün hayvanları kapsayan) ve insanların çoğunun, yani mü'minlerin O'na secde etmesini zikretmiştir. {Birçok insan vardır ki azap onun üzerine hak olmuştur.} Yani kâfirliği ve iman etmemesi sebebiyle azap yazılıp hak olmuştur; Allah ona imanı nasip etmemiştir, çünkü Allah onu alçaltmıştır. {Allah kimi alçaltırsa, onu yüceltecek kimse yoktur.} Allah'ın dilediğine kimse engel olamaz, O'nun iradesine kimse karşı koyamaz. Eğer bütün mahlûkat Rablerine secde eden, azametine boyun eğen, izzetine teslim olan ve saltanatına boyun büken ise, bu, Allah'ın yalnız Rab, ibadete layık Tek ve övülmüş Melik olduğunu gösterir; kim O'ndan yüz çevirip başkasına ibadet ederse, uzak bir sapıklığa düşmüş ve apaçık bir ziyana uğramıştır.