Yani: Talût, İsrailoğulları'nın başına geçip egemenliği sağlamlaşınca, düşmanlarıyla savaşmak için hazırlandılar. Talût ordusuyla yola çıktığında, İsrailoğulları'nın sayısı çok ve kalabalıktı. Bunun üzerine Allah'ın emriyle onları imtihan etti ki, sabredip sağlam kalacak ve kararlı olanlar, öyle olmayanlardan ayrılsın. Şöyle dedi: {Şüphesiz Allah sizi bir nehirle deneyecek. Kim ondan içerse artık benden değildir.} Yani o, itaatsizlik etmiş olur ve sabrının ve sağlamlığının olmaması ile Allah'a karşı geldiği için bizi izlemez. {Kim de ondan tatmazsa, o benden olacaktır; yalnız eliyle bir avuç alan müstesnadır.} Yani, onu içmeyen kimse benden olur. Bir avuç alan kimseye bu konuda bir sakınca yoktur. Belki Allah onda bir bereket yaratır ve ona yeter. Bu imtihanda, suyun onlara az geldiğine dair bir işaret vardır ki imtihan gerçekleşsin. Bunun üzerine çoğu isyan etti, yasaklanan şekilde nehirden içtiler, geri dönüp düşmanlarıyla savaşmaktan vazgeçtiler. Bir saat bile suya sabredememeleri, uzun sürecek ve büyük zorluklar içerecek savaşa da sabredemeyeceklerinin en büyük delilidir. Ordunun geri kalanından ayrılmaları, sabredenlerin Allah'a tevekkülünü, boyun eğip yalvarmalarını, kendi güçlerinden ve çevrelerinden uzaklaşmalarını ve az sayıda olmaları ile düşmanın çokluğuna karşı sabırlarının artmasını sağlamıştır. Bu sebeple Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {Nehri geçtiğinde} yani Talût ve onunla birlikte iman edenler, ki bunlar Allah'ın emrine uyan ve yasaklanan şekilde nehirden içmeyenlerdir; düşmanlarının sayıca çokluğunu ve kendilerinin azlığını görünce {dediler ki} yani onların çoğu dedi: {Bugün Calût ve ordularıyla başa çıkacak gücümüz yok.} Çokluklarından ve sayılarından dolayı. {Allah'a kavuşacaklarını sanan kimseler dedi} yani bunu kesin olarak bilenler, sağlam iman ve köklü yakîn sahibi olanlar; diğerlerini destekleyip gönüllerini yatıştırarak ve onlara sabretmeyi emrederek şöyle dediler: {Allah'ın izniyle az bir topluluk, çok bir topluluğa nice galip gelmiştir.} Yani O'nun iradesi ve meşietiyle. İş Allah'ındır; aziz kılmak isteyen Allah'ın aziz kıldığı, zelil kılmak isteyen Allah'ın zelil kıldığıdır. Allah hızlandırmadıkça çokluk fayda etmez, yardımı varsa az olmak zarar vermez. {Allah sabredenlerle beraberdir} yardım, destek ve muvaffakiyet ile. Allah'ın yardımını celbeden en büyük sebep, kulun Allah için sabretmesidir. Bu öğüt onların kalbine yerleşti ve etkisini gösterdi. Bu nedenle Calût ve ordusuyla karşılaştıklarında hepsi şöyle dedi: {Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır, ayaklarımızı sağlam tut ve kâfir topluluğa karşı bize yardım et.} Yani kalplerimizi güçlendir, sabra ilham et, sarsılmaktan ve kaçmaktan bizi koru. Buradan şunu anlıyoruz ki Calût ve ordusu kâfirdi. Allah, onların bu duasını, gerektiren sebepleri yerine getirdikleri için kabul etti ve onlara karşı yardım etti. {Allah'ın izniyle onları bozguna uğrattılar ve Dâvûd} (aleyhisselam) {Calût'u öldürdü.} O, Talût'un ordusuyla birlikteydi. Yani kâfirlerin başını cesareti, gücü ve sabrı sayesinde bizzat kendi eliyle öldürdü. {Allah ona mülk ve hikmet verdi} yani Allah Dâvûd'a İsrailoğulları üzerinde hükümdarlık ve hikmet bağışladı. Hikmet ise büyük şeriatı ve dosdoğru yolu içeren nübüvvettir. Bu sebeple şöyle buyurdu: {Dilediği şeyleri de ona öğretti.} Yani şerʻî ilimlerden ve siyasi ilimlerden. Allah ona hem mülkü hem de peygamberliği topladı. Ondan önceki peygamberlerin çoğunda mülk başkalarına aitti. Allah onlara yardım edince, düşmanlarının zillet içinde kalması ve Allah'ın onları yeryüzünde yerleştirmesiyle, yurtlarında huzur buldular ve Allah'a emin ve sakin bir şekilde ibadet ettiler. Bütün bunlar Allah yolunda cihadın eserlerindendir. Eğer cihad olmasaydı bu gerçekleşmezdi. Bu sebeple Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {Allah insanların bir kısmını diğer bir kısmıyla savmasaydı, yeryüzü bozulurdu.} Yani Allah'ın yolunda savaşanlar aracılığıyla fâcirlerin hilesini ve kâfirlerin saldırısını defetmese, kâfirler yeryüzüne hâkim olur, küfrün şiarlarını yayar, Allah'a ibadeti engeller ve dinini açığa çıkarmalarına izin vermezlerdi, yeryüzü bozulurdu. {Ama Allah âlemlere karşı fazl sahibidir.} Çünkü onlar için kendi saadetlerinin ve onları savunmanın yolu olan cihadı meşru kıldı ve onları, bilecekleri ve bilemeyecekleri sebeplerle yeryüzünde yerleştirdi. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {İşte bunlar Allah'ın âyetleridir; onları sana hakkıyla okuyoruz.} Yani, hiçbir şüphesi olmayan, ibret ve basiret ile gerçeklerin açıklanmasını içeren doğrulukla. {Şüphesiz sen de elçilerdensin.} Bu, Allah'ın peygamberine peygamberliği konusunda verdiği bir şahitliktir. Bunun delillerinden biri, Allah'ın ona anlattığı eski ümmetlerin, peygamberlerin, onların ümmetlerinin ve düşmanlarının haberleridir. Eğer Allah ona haber vermeseydi, bu konularda bilgisi olmazdı; hatta kavminde bu konulardan bilgisi olan kimse de yoktu. Bu, onun gerçekten Allah'ın elçisi ve doğru bir peygamber olduğunu gösterir; onu hak ve hak dinle göndermiştir ki, müşrikler istemese de bu dini bütün dinlerin üstüne çıkarsın. Bu kıssada, akıl sahiplerinin düşünüp ibret alacakları birçok âyet ve ibret vardır. Bunlardan biri şudur: Söz ve karar sahibi olan ileri gelenlerin bir araya gelip işlerinin düzgün yürüyeceği yolu araştırmaları, bu yolu anlamaları ve sonra da uygulamaları, onların yükselmelerinin ve amaçlarına ulaşmalarının en büyük sebebidir. Nitekim bu ileri gelenler, birliklerini sağlayacak, dağınıklıklarını toplayacak ve kendilerine itaat edilecek bir hükümdar seçmek konusunda peygamberlerine başvurduklarında bu olmuştur. Bir diğeri şudur: Hak, karşı çıkıldıkça ve üzerine şüpheler ileri sürüldükçe daha da açıklık kazanır, ayrışır ve tam bir yakîn elde edilir. Nitekim Talût'un hükümdarlığa layık olması konusunda itirazda bulunduklarında, onlara ikna edici cevaplar verilmiş ve şüphe ve kuşkular giderilmiştir. Bir diğeri şudur: İlim ve görüş, bunları uygulayacak güçle birlikte olduğunda yönetimlerin tamamlanmasını sağlar; bunlardan birinin veya ikisinin yokluğu ise eksiklik ve zarar doğurur. Bir diğeri şudur: Kişinin kendi gücüne güvenmesi başarısızlığın ve yenilginin sebebidir; Allah'tan yardım dilemek, sabretmek ve O'na sığınmak ise zaferin sebebidir. Birincisi, peygamberlerine dediklerinde görülür: {Bizi yurtlarımızdan ve çocuklarımızdan ayırdıkları hâlde, Allah yolunda neden savaşmayalım?} [Kur'an: "Yurtlarımızdan ve çocuklarımızdan çıkarıldığımız hâlde, Allah yolunda neden savaşmayalım?"] (Bakara, 246). Bu durumda, onlara savaş farz kılındığında yüz çevirmeleri bunun sonucudur. İkincisi ise şu âyette geçer: {Calût ve ordusu ile karşılaştıklarında dediler ki: Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır, ayaklarımızı sağlam tut ve kâfir topluluğa karşı bize yardım et. Böylece Allah'ın izniyle onları bozguna uğrattılar.} Bir diğeri şudur: Allah'ın hikmetlerinden biri, pisi temizden, doğruyu yalandan, sabırlıyı korkaktan ayırmasıdır. Allah, kullarını karışık ve ayırt edilemez bir durumda bırakmaz. Bir diğeri şudur: Allah'ın rahmetinden ve sürekli işleyen sünnetlerinden biri, kâfirlerin ve münafıkların zararını savaşan mü'minler aracılığıyla defetmesidir. Bunu yapmasaydı, küfür ve onun şiarları yeryüzüne hâkim olur ve yeryüzü bozulurdu. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurdu: {Peygamberlerin bir kısmını diğerlerinden üstün kıldık. Kimisiyle Allah konuştu, kimisinin derecesini yükseltti...}