البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سورة البقرة · الآية ٢٤٨

﴿وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ﴾

Va kâla lahum nabiyyuhum inna âyata mulkihîe ai yâtiyakumut tâbûtu fîi sakînatummir rabbikum va bakiyyatummimmâ taraka âlu mûsa va âlu hârûna tahmiluhul malâ’ikah inna fî zâlika la âyatal lakum in kuntum mu’minîn

“Peygamberleri onlara, "Onun hükümdarlığının alameti, size sandığın gelmesidir, onda Rabbinizden gelen gönül rahatlığı ve Musa ailesinin ve Harun ailesinin bıraktıklarından kalanlar var; onu melekler taşır, eğer inanmışsanız bunda sizin için delil vardır" dedi”

Al-Baqarah 2:248 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali

Tefsir

تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)

Allah Teâlâ, Peygamberine İsrailoğulları'ndan bir topluluğun, yani ileri gelenlerin ve önderlerin kıssasını anlatmaktadır. Bu topluluğu özellikle zikretmesinin sebebi, bunların genellikle kendi çıkarlarını gözeten kimseler olmaları ve bir araya gelip anlaştıklarında, diğerlerinin de onların gördüğü doğrultuda hareket etmesidir. Nitekim bunlar, Musa aleyhisselâmdan sonra bir peygamberlerinin yanına gelip ona şöyle dediler: { Bize bir melik gönder } yani bize bir hükümdar ata, { Allah yolunda savaşalım } ki dağınık durumdaki gücümüz toplansın ve onunla düşmanımıza karşı koyalım. Belki de o sırada, kabileler arasındaki âdet gereği, onları bir araya getirecek bir reisleri yoktu. Her ev sahibi aile, diğer evden birinin reis olmasına razı olmuyordu. Bu yüzden peygamberlerinden, her iki tarafı da hoşnut edecek ve âdetlerine uygun düşecek bir hükümdar tayin etmesini istediler. İsrailoğulları'nı peygamberleri yönetirdi; bir peygamber vefat ettiğinde yerine bir başka peygamber geçerdi. Bunlar peygamberlerine bu sözü söyleyince, peygamberleri { Size savaş farz kılındığında, savaşmamanız ihtimali var mı? } dedi. Yani belki siz bir şey istiyorsunuz, ama size savaş farz kılındığında buna dayanamayacaksınız. Böylece onlara rahat bir yol sundu, fakat kabul etmediler ve azim ile niyetlerine güvendiler. Şöyle dediler: { Bize ne oluyor ki Allah yolunda savaşmayalım? Oysa yurtlarımızdan ve çocuklarımızdan ayrı düşürüldük. } Yani, bizi savaşmaya mecbur bırakmışken bizi savaşmaktan alıkoyacak ne var? Vatanlarımızdan çıkarılmış, çocuklarımız esir alınmışken, savaş bize farz kılınmasa bile savaşmamız gerekir; hele ki farz kılınmış ve olanlar olmuşken. Ancak niyetleri iyi olmadığı ve Rablerine olan tevekkülleri güçlü olmadığı için { Savaş onlara farz kılınınca yüz çevirdiler. } Düşmanla savaşmaktan korkup geri durdular, karşılaşmaya dayanamadılar; daha önce kararlaştırdıkları şey ortadan kalktı ve çoğunluğu korku ile zayıflık kapladı. { Ancak içlerinden az bir kısmı hariç. } Allah onları korudu, sabit kıldı ve kalplerini güçlendirdi. Bunlar Allah'ın emrine bağlandılar, nefislerini Allah'ın düşmanlarıyla mücadeleye hazırladılar ve dünya ile ahiret şerefini kazandılar. Çoğunluğa gelince, kendilerine zulmettiler ve Allah'ın emrini terk ettiler. Bu yüzden şöyle buyurdu: { Allah zalimleri çok iyi bilir. } { Peygamberleri de taleplerine cevap olarak onlara şöyle dedi: } { Allah, şüphesiz Talût'u size melik olarak gönderdi. } Bu, Allah tarafından yapılmış bir tayindi; onlar için bunu kabul etmek, boyun eğmek ve itiraz etmemek vaciptı. Fakat itiraz etmekte direttiler ve dediler ki: { Onun bizim üzerimizde nasıl hükümdar olabilir? Oysa biz hükümdarlığa ondan daha layığız ve ona mal bolluğu da verilmemiş. } Yani, şeref ve nesep bakımından bizden aşağı olan biri nasıl melik olabilir ve biz hükümdarlığa ondan daha hakkız? Üstelik o fakirdir, hükümdarın ihtiyaç duyduğu malları da yoktur. Bu sözleri, hükümdarlık ve benzeri görevlerin soy şerefi ile çokluk malı gerektirdiği yönündeki yanlış bir zanna dayanıyordu. Halbuki takdim edilmeyi gerektiren gerçek vasıfların bu şeylerden önce geldiğini bilmiyorlardı. Bu yüzden peygamberleri onlara şöyle dedi: { Allah onu sizin üzerinize seçti. } Böylece size boyun eğmeniz gerekir. { Ona ilim ve cesamette üstünlük verdi. } Yani, onu ilim ve vücut bakımından, yani hükümdarlık işlerinin tamamlanmasını sağlayan görüş kuvveti ve beden kuvvetiyle üstün kıldı. Çünkü görüşü olgunlaşır ve doğru görüşün gerektirdiklerini uygulamaya gücü yeterse, bunun sonucunda kemal elde edilir. İki şeyden birini kaybederse iş bozulur. Eğer beden güçlü, fakat görüş zayıf olursa, hükümdarlıkta sertlik, baskı ve şeriata aykırılık ortaya çıkar; hikmetsiz bir kuvvet olur. Eğer işleri bilen ama uygulama gücü olmayan biri olursa, uygulamadığı görüş ona bir fayda sağlamaz. { Allah geniş lütuf sahibidir, çok cömerttir. } Rahmetini ve genel ihsanını hiç kimseye karşı sınırlamaz; soylu kişiyi aşağılıktan ayırmaz. Ama bununla birlikte { hakkıyla bilendir } ve fazlı kime layıksa onu oraya koyar. Böylece bu sözle, kalplerindeki her türlü şüpheyi ve kuşkuyu giderdi; hükümdarlık sebeplerinin onda tam olarak bulunduğunu açıklamış oldu. Allah'ın lütfunu dilediği kullarına verdiğini, bunun engellenemeyeceğini ve ihsanının önüne geçilemeyeceğini belirtti. Sonra peygamberleri, gözleriyle görebilecekleri somut bir delil daha onlara bildirdi: Uzun zaman kaybettikleri, içinde Musa ve Harun ailelerinden kalan bir kısım emanetin bulunduğu ve kalplerinin huzur bulacağı bir sekîne (huzur) taşıyan Tabût'un geri gelmesi. Melekler onu taşıyarak getirdiler ve onlar bunu gözleriyle görüyorlardı.

Arapça metin

يقص تعالى على نبيه قصة الملأ من بني إسرائيل وهم الأشراف والرؤساء، وخص الملأ بالذكر، لأنهم في العادة هم الذين يبحثون عن مصالحهم ليتفقوا فيتبعهم غيرهم على ما يرونه، وذلك أنهم أتوا إلى نبي لهم بعد موسى عليه السلام فقالوا له { ابعث لنا ملكا } أي: عين لنا ملكا { نقاتل في سبيل الله } ليجتمع متفرقنا ويقاوم بنا عدونا، ولعلهم في ذلك الوقت ليس لهم رئيس يجمعهم، كما جرت عادة القبائل أصحاب البيوت، كل بيت لا يرضى أن يكون من البيت الآخر رئيس، فالتمسوا من نبيهم تعيين ملك يرضي الطرفين ويكون تعيينه خاصا لعوائدهم، وكانت أنبياء بني إسرائيل تسوسهم، كلما مات نبي خلفه نبي آخر، فلما قالوا لنبيهم تلك المقالة { قال } لهم نبيهم { هل عسيتم إن كتب عليكم القتال ألا تقاتلوا } أي: لعلكم تطلبون شيئا وهو إذا كتب عليكم لا تقومون به، فعرض عليهم العافية فلم يقبلوها، واعتمدوا على عزمهم ونيتهم، فقالوا: { وما لنآ ألا نقاتل في سبيل الله وقد أخرجنا من ديارنا وأبنآئنا } أي: أي شيء يمنعنا من القتال وقد ألجأنا إليه، بأن أخرجنا من أوطاننا وسبيت ذرارينا، فهذا موجب لكوننا نقاتل ولو لم يكتب علينا، فكيف مع أنه فرض علينا وقد حصل ما حصل، ولهذا لما لم تكن نياتهم حسنة ولم يقو توكلهم على ربهم { فلما كتب عليهم القتال تولوا } فجبنوا عن قتال الأعداء وضعفوا عن المصادمة، وزال ما كانوا عزموا عليه، واستولى على أكثرهم الخور والجبن { إلا قليلا منهم } فعصمهم الله وثبتهم وقوى قلوبهم فالتزموا أمر الله ووطنوا أنفسهم على مقارعة أعدائه، فحازوا شرف الدنيا والآخرة، وأما أكثرهم فظلموا أنفسهم وتركوا أمر الله، فلهذا قال: { والله عليم بالظالمين * وقال لهم نبيهم } مجيبا لطلبهم { إن الله قد بعث لكم طالوت ملكا } فكان هذا تعيينا من الله الواجب عليهم فيه القبول والانقياد وترك الاعتراض، ولكن أبوا إلا أن يعترضوا، فقالوا: { أنى يكون له الملك علينا ونحن أحق …

Kitapta devam et ↗

تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)

رأسان. وقال مجاهد: لها جناحان وذنب. وقال محمد بن إسحاق عن وهب بن منبه: السكينة رأس هرة ميتة إذا صرخت في التابوت بصراخ هر، أيقنوا بالنصر وجاءهم الفتح. وقال عبد الرزاق: أخبرنا بكار بن عبد الله أنه سمع وهب بن منبه (1) يقول: السكينة روح من الله تتكلم إذا اختلفوا في شيء تكلم فأخبرهم ببيان ما يريدون. وقوله: {وبقية مما ترك آل موسى وآل هارون} قال ابن جرير: أخبرنا ابن المثنى حدثنا أبو الوليد حدثنا حماد عن داود بن أبي هند عن عكرمة عن ابن عباس في هذه الآية: {وبقية مما ترك آل موسى وآل هارون} قال: عصاه ورضاض الألواح. وكذا قال قتادة والسدي والربيع بن أنس وعكرمة وزاد: والتوراة. وقال أبو صالح {وبقية} يعني: عصا موسى وعصا هارون ولوحين (2) من التوراة والمن. وقال عطية بن سعد: عصا موسى وعصا هارون وثياب موسى وثياب هارون ورضاض الألواح. وقال عبد الرزاق: سألت الثوري عن قوله: {وبقية مما ترك آل موسى وآل هارون} فقال: منهم من يقول قفيز من من، ورضاض الألواح. ومنهم من يقول: العصا والنعلان. وقوله: {تحمله الملائكة} قال ابن جريج: قال ابن عباس: جاءت الملائكة تحمل التابوت (3) بين السماء والأرض حتى وضعته بين يدي طالوت، والناس ينظرون. وقال السدي: أصبح التابوت في دار طالوت فآمنوا بنبوة شمعون وأطاعوا طالوت. وقال عبد الرزاق عن الثوري عن بعض أشياخه: جاءت به الملائكة تسوقه على عجلة على بقرة وقيل: على بقرتين. وذكر غيره أن التابوت كان بأريحا (4) وكان المشركون لما أخذوه وضعوه في بيت آلهتهم تحت صنمهم الكبير، فأصبح التابوت على رأس الصنم فأنزلوه فوضعوه تحته فأصبح كذلك فسمروه تحته فأصبح الصنم مكسور القوائم ملقى بعيدا، فعلموا أن هذا أمر من الله لا قبل لهم به فأخرجوا التابوت من بلدهم، فوضعوه في بعض القرى (5) فأصاب أهلها داء في رقابهم (6) فأمرتهم جارية من سبي بني إسرائيل أن يردوه إلى بني إسرائيل حتى يخلصوا من هذا الداء، …

Kitapta devam et ↗

تفسير الطبري (جامع البيان)

إسرائيل الذين قيل لهم هذا القول لم يقروا ببعثة الله طالوت عليهم ملكا، إذ أخبرهم نبيهم بذلك وعرفهم فضيلته التي فضله الله بها؛ ولكنهم سألوه الدلالة على صدق ما قال لهم من ذلك وأخبرهم به. فتأويل الكلام إذ كان الأمر على ما وصفنا: {والله يؤتي ملكه من يشاء والله واسع عليم} [البقرة: 247] فقالوا له: ائت بآية على ذلك إن كنت من الصادقين قال لهم نبيهم: {إن آية ملكه أن يأتيكم التابوت} [البقرة: 248] هذه القصة وإن كانت خبرا من الله تعالى ذكره عن الملإ من بني إسرائيل ونبيهم وما كان من ابتدائهم نبيهم بما ابتدءوا به من مسألته أن يسأل الله لهم أن يبعث لهم ملكا يقاتلون معه في سبيله، بناء عما كان منهم من تكذيبهم نبيهم بعد علمهم بنبوته ثم إخلافهم الموعد الذي وعدوا الله ووعدوا رسوله من

تفسير الطبري (جامع البيان) (الطبري، ت ٣١٠هـ: ٤/٤٥٧) ↗

التحرير والتنوير

والبسطة اسم من البسط وهو السعة والانتشار، فالبسطة الوفرة والقوة من الشيء، وسيجيء كلام عليها عند قوله تعالى: وزادكم في الخلق في الأعراف [69] . وقوله: والله يؤتي ملكه من يشاء يحتمل أن يكون من كلام النبي، فيكون قد رجع بهم إلى التسليم إلى أمر الله، بعد أن بين لهم شيئا من حكمة الله في ذلك. ويحتمل أن يكون تذييلا للقصة من كلام الله تعالى، وكذلك قوله: والله واسع عليم. [248] وقال لهم نبيهم إن آية ملكه أن يأتيكم التابوت فيه سكينة من ربكم وبقية مما ترك آل موسى وآل هارون تحمله الملائكة إن في ذلك لآية لكم إن كنتم مؤمنين (248) أراد نبيئهم أن يتحداهم بمعجزة تدل على أن الله تعالى اختار لهم شاوول ملكا، فجعل لهم آية تدل على ذلك وهي أن يأتيهم التابوت، أي تابوت العهد، بعد أن كان في يد الفلسطينيين كما تقدم، وهذا إشارة إلى قصة تيسير الله تعالى إرجاع التابوت إلى بني إسرائيل بدون قتال، وذلك أن الفلسطينيين أرجعوا التابوت إلى بني إسرائيل في قصة ذكرت في سفر صمويل، حاصلها أن التابوت بقي سبعة أشهر في بلاد فلسطين موضوعا في بيت صنمهم داجون ورأى الفلسطينيون آيات من سقوط صنمهم على وجهه، وانكسار يديه ورأسه، وإصابتهم بالبواسير في أشدود وتخومها، وسلطت عليهم الجرذان تفسد الزروع، فلما رأوا ذلك استشاروا الكهنة، فأشاروا عليهم بإلهام من الله بإرجاعه إلى إسرائيل لأن إله إسرائيل قد غضب لتابوته وأن يرجعوه مصحوبا بهدية: صورة خمس بواسير من ذهب، وصورة خمس فيران من ذهب، على عدد مدن الفلسطينيين العظيمة: أشدود، وغزة، وأشقلون، وجت، وعفرون. ويوضع التابوت على عجلة جديدة تجرها بقرتان ومعه صندوق به التماثيل الذهبية، ويطلقون البقرتين تذهبان بإلهام إلى أرض إسرائيل، ففعلوا واهتدت البقرتان إلى أن بلغ التابوت والصندوق إلى يد اللاويين في تخم بيت شمس، هكذا وقع في سفر صمويل غير أن ظاهر سياقه أن رجوع التابوت إليهم كان قبل تمليك شاوول، …

Kitapta devam et ↗