البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سورة البقرة · الآية ٢٤٧

﴿وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا ۚ قَالُوا أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ ۚ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۖ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ﴾

Va kâla lahum nabiy yuhum innal lâha kad ba’asa lakum tâlûta malikâ kâlûo annâ yakûnu lahul mulku ’alainâ va nahnu ahakku bilmulki minhu va lam yu’ta sa’atamminal mâl kâla innallâhas tafâhu ’alaikum va zâdahû bastatan fil’ilmi valcismi vallâhu yu’tî mulkahû mai yaşâ’ vallâhu vâsi’un ’alîm

“Peygamberleri onlara "Allah size şüphesiz, Talut'u hükümdar olarak gönderdi" dedi. "Biz hükümdarlığa ondan layık iken ve ona malca da bir bolluk verilmemişken bize hükümdar olmağa o nasıl layık olabilir?" dediler, "Doğrusu Allah size onu seçti, bilgice ve vücutça gücünü artırdı" dedi. Allah mülkü dilediğine verir. Allah her şeyi kaplar ve bilir”

Al-Baqarah 2:247 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali

Tefsir

تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)

Allah Teâlâ, Peygamberine İsrailoğulları'ndan bir topluluğun, yani ileri gelenlerin ve önderlerin kıssasını anlatmaktadır. Bu topluluğu özellikle zikretmesinin sebebi, bunların genellikle kendi çıkarlarını gözeten kimseler olmaları ve bir araya gelip anlaştıklarında, diğerlerinin de onların gördüğü doğrultuda hareket etmesidir. Nitekim bunlar, Musa aleyhisselâmdan sonra bir peygamberlerinin yanına gelip ona şöyle dediler: { Bize bir melik gönder } yani bize bir hükümdar ata, { Allah yolunda savaşalım } ki dağınık durumdaki gücümüz toplansın ve onunla düşmanımıza karşı koyalım. Belki de o sırada, kabileler arasındaki âdet gereği, onları bir araya getirecek bir reisleri yoktu. Her ev sahibi aile, diğer evden birinin reis olmasına razı olmuyordu. Bu yüzden peygamberlerinden, her iki tarafı da hoşnut edecek ve âdetlerine uygun düşecek bir hükümdar tayin etmesini istediler. İsrailoğulları'nı peygamberleri yönetirdi; bir peygamber vefat ettiğinde yerine bir başka peygamber geçerdi. Bunlar peygamberlerine bu sözü söyleyince, peygamberleri { Size savaş farz kılındığında, savaşmamanız ihtimali var mı? } dedi. Yani belki siz bir şey istiyorsunuz, ama size savaş farz kılındığında buna dayanamayacaksınız. Böylece onlara rahat bir yol sundu, fakat kabul etmediler ve azim ile niyetlerine güvendiler. Şöyle dediler: { Bize ne oluyor ki Allah yolunda savaşmayalım? Oysa yurtlarımızdan ve çocuklarımızdan ayrı düşürüldük. } Yani, bizi savaşmaya mecbur bırakmışken bizi savaşmaktan alıkoyacak ne var? Vatanlarımızdan çıkarılmış, çocuklarımız esir alınmışken, savaş bize farz kılınmasa bile savaşmamız gerekir; hele ki farz kılınmış ve olanlar olmuşken. Ancak niyetleri iyi olmadığı ve Rablerine olan tevekkülleri güçlü olmadığı için { Savaş onlara farz kılınınca yüz çevirdiler. } Düşmanla savaşmaktan korkup geri durdular, karşılaşmaya dayanamadılar; daha önce kararlaştırdıkları şey ortadan kalktı ve çoğunluğu korku ile zayıflık kapladı. { Ancak içlerinden az bir kısmı hariç. } Allah onları korudu, sabit kıldı ve kalplerini güçlendirdi. Bunlar Allah'ın emrine bağlandılar, nefislerini Allah'ın düşmanlarıyla mücadeleye hazırladılar ve dünya ile ahiret şerefini kazandılar. Çoğunluğa gelince, kendilerine zulmettiler ve Allah'ın emrini terk ettiler. Bu yüzden şöyle buyurdu: { Allah zalimleri çok iyi bilir. } { Peygamberleri de taleplerine cevap olarak onlara şöyle dedi: } { Allah, şüphesiz Talût'u size melik olarak gönderdi. } Bu, Allah tarafından yapılmış bir tayindi; onlar için bunu kabul etmek, boyun eğmek ve itiraz etmemek vaciptı. Fakat itiraz etmekte direttiler ve dediler ki: { Onun bizim üzerimizde nasıl hükümdar olabilir? Oysa biz hükümdarlığa ondan daha layığız ve ona mal bolluğu da verilmemiş. } Yani, şeref ve nesep bakımından bizden aşağı olan biri nasıl melik olabilir ve biz hükümdarlığa ondan daha hakkız? Üstelik o fakirdir, hükümdarın ihtiyaç duyduğu malları da yoktur. Bu sözleri, hükümdarlık ve benzeri görevlerin soy şerefi ile çokluk malı gerektirdiği yönündeki yanlış bir zanna dayanıyordu. Halbuki takdim edilmeyi gerektiren gerçek vasıfların bu şeylerden önce geldiğini bilmiyorlardı. Bu yüzden peygamberleri onlara şöyle dedi: { Allah onu sizin üzerinize seçti. } Böylece size boyun eğmeniz gerekir. { Ona ilim ve cesamette üstünlük verdi. } Yani, onu ilim ve vücut bakımından, yani hükümdarlık işlerinin tamamlanmasını sağlayan görüş kuvveti ve beden kuvvetiyle üstün kıldı. Çünkü görüşü olgunlaşır ve doğru görüşün gerektirdiklerini uygulamaya gücü yeterse, bunun sonucunda kemal elde edilir. İki şeyden birini kaybederse iş bozulur. Eğer beden güçlü, fakat görüş zayıf olursa, hükümdarlıkta sertlik, baskı ve şeriata aykırılık ortaya çıkar; hikmetsiz bir kuvvet olur. Eğer işleri bilen ama uygulama gücü olmayan biri olursa, uygulamadığı görüş ona bir fayda sağlamaz. { Allah geniş lütuf sahibidir, çok cömerttir. } Rahmetini ve genel ihsanını hiç kimseye karşı sınırlamaz; soylu kişiyi aşağılıktan ayırmaz. Ama bununla birlikte { hakkıyla bilendir } ve fazlı kime layıksa onu oraya koyar. Böylece bu sözle, kalplerindeki her türlü şüpheyi ve kuşkuyu giderdi; hükümdarlık sebeplerinin onda tam olarak bulunduğunu açıklamış oldu. Allah'ın lütfunu dilediği kullarına verdiğini, bunun engellenemeyeceğini ve ihsanının önüne geçilemeyeceğini belirtti. Sonra peygamberleri, gözleriyle görebilecekleri somut bir delil daha onlara bildirdi: Uzun zaman kaybettikleri, içinde Musa ve Harun ailelerinden kalan bir kısım emanetin bulunduğu ve kalplerinin huzur bulacağı bir sekîne (huzur) taşıyan Tabût'un geri gelmesi. Melekler onu taşıyarak getirdiler ve onlar bunu gözleriyle görüyorlardı.

Arapça metin

يقص تعالى على نبيه قصة الملأ من بني إسرائيل وهم الأشراف والرؤساء، وخص الملأ بالذكر، لأنهم في العادة هم الذين يبحثون عن مصالحهم ليتفقوا فيتبعهم غيرهم على ما يرونه، وذلك أنهم أتوا إلى نبي لهم بعد موسى عليه السلام فقالوا له { ابعث لنا ملكا } أي: عين لنا ملكا { نقاتل في سبيل الله } ليجتمع متفرقنا ويقاوم بنا عدونا، ولعلهم في ذلك الوقت ليس لهم رئيس يجمعهم، كما جرت عادة القبائل أصحاب البيوت، كل بيت لا يرضى أن يكون من البيت الآخر رئيس، فالتمسوا من نبيهم تعيين ملك يرضي الطرفين ويكون تعيينه خاصا لعوائدهم، وكانت أنبياء بني إسرائيل تسوسهم، كلما مات نبي خلفه نبي آخر، فلما قالوا لنبيهم تلك المقالة { قال } لهم نبيهم { هل عسيتم إن كتب عليكم القتال ألا تقاتلوا } أي: لعلكم تطلبون شيئا وهو إذا كتب عليكم لا تقومون به، فعرض عليهم العافية فلم يقبلوها، واعتمدوا على عزمهم ونيتهم، فقالوا: { وما لنآ ألا نقاتل في سبيل الله وقد أخرجنا من ديارنا وأبنآئنا } أي: أي شيء يمنعنا من القتال وقد ألجأنا إليه، بأن أخرجنا من أوطاننا وسبيت ذرارينا، فهذا موجب لكوننا نقاتل ولو لم يكتب علينا، فكيف مع أنه فرض علينا وقد حصل ما حصل، ولهذا لما لم تكن نياتهم حسنة ولم يقو توكلهم على ربهم { فلما كتب عليهم القتال تولوا } فجبنوا عن قتال الأعداء وضعفوا عن المصادمة، وزال ما كانوا عزموا عليه، واستولى على أكثرهم الخور والجبن { إلا قليلا منهم } فعصمهم الله وثبتهم وقوى قلوبهم فالتزموا أمر الله ووطنوا أنفسهم على مقارعة أعدائه، فحازوا شرف الدنيا والآخرة، وأما أكثرهم فظلموا أنفسهم وتركوا أمر الله، فلهذا قال: { والله عليم بالظالمين * وقال لهم نبيهم } مجيبا لطلبهم { إن الله قد بعث لكم طالوت ملكا } فكان هذا تعيينا من الله الواجب عليهم فيه القبول والانقياد وترك الاعتراض، ولكن أبوا إلا أن يعترضوا، فقالوا: { أنى يكون له الملك علينا ونحن أحق …

Kitapta devam et ↗

تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)

أي: لما طلبوا من نبيهم أن يعين لهم ملكا منهم فعين لهم طالوت وكان رجلا من أجنادهم ولم يكن من بيت الملك فيهم؛ لأن الملك فيهم كان في سبط يهوذا، ولم يكن هذا من ذلك السبط فلهذا قالوا: {أنى يكون له الملك علينا} أي: كيف يكون ملكا علينا {ونحن أحق بالملك منه ولم يؤت سعة من المال} أي: ثم هو مع هذا فقير لا مال له يقوم بالملك، وقد ذكر بعضهم أنه كان سقاء وقيل: دباغا. وهذا اعتراض منهم على نبيهم وتعنت وكان الأولى بهم طاعة وقول معروف ثم قد أجابهم النبي قائلا {إن الله اصطفاه عليكم} أي: اختاره لكم من بينكم والله أعلم به منكم. يقول: لست أنا الذي عينته من تلقاء نفسي بل الله أمرني به لما طلبتم مني ذلك {وزاده بسطة في العلم والجسم} أي: وهو مع هذا أعلم منكم، وأنبل وأشكل منكم وأشد قوة وصبرا (1) في الحرب ومعرفة بها أي: أتم علما وقامة منكم. ومن هاهنا ينبغي أن يكون الملك ذا علم وشكل حسن وقوة شديدة في بدنه ونفسه ثم قال: {والله يؤتي ملكه من يشاء} أي: هو الحاكم الذي ما شاء فعل ولا يسأل عما يفعل وهم يسألون لعلمه [وحكمته] (2) ورأفته بخلقه؛ ولهذا قال: {والله واسع عليم} أي: هو واسع الفضل يختص برحمته من يشاء عليم بمن يستحق الملك ممن لا يستحقه. يقول نبيهم لهم: إن علامة بركة ملك طالوت عليكم أن يرد الله عليكم التابوت الذي كان أخذ منكم. {فيه سكينة من ربكم} قيل: معناه فيه وقار، وجلالة. قال عبد الرزاق عن معمر عن قتادة {فيه سكينة} أي: وقار. وقال الربيع: رحمة (3) . وكذا روي عن العوفي عن ابن عباس وقال ابن جريج: سألت عطاء عن قوله: {فيه سكينة [من ربكم] (4) } قال: ما يعرفون من آيات الله فيسكنون (5) إليه. وقيل: السكينة طست من ذهب كانت تغسل فيه قلوب الأنبياء، أعطاها الله موسى عليه السلام فوضع فيها الألواح. ورواه السدي عن أبي مالك عن ابن عباس. وقال سفيان الثوري: عن سلمة بن كهيل عن أبي الأحوص عن علي قال: السكينة لها وجه كوجه …

Kitapta devam et ↗

تفسير الطبري (جامع البيان)

بذلك: وقال للملأ من بني إسرائيل نبيهم شمويل: إن الله

تفسير الطبري (جامع البيان) (الطبري، ت ٣١٠هـ: ٤/٤٤٧) ↗

التحرير والتنوير

247] وقال لهم نبيهم إن الله قد بعث لكم طالوت ملكا قالوا أنى يكون له الملك علينا ونحن أحق بالملك منه ولم يؤت سعة من المال قال إن الله اصطفاه عليكم وزاده بسطة في العلم والجسم والله يؤتي ملكه من يشاء والله واسع عليم (247) أعاد الفعل في قوله: وقال لهم نبيهم للدلالة على أن كلامه هذا ليس من بقية كلامه الأول، بل هو حديث آخر متأخر عنه وذلك أنه بعد أن حذرهم عواقب الحكومة الملكية وحذرهم التولي عن القتال، تكلم معهم كلاما آخر في وقت آخر. وتأكيد الخبر بإن إيذان بأن من شأن هذا الخبر أن يتلقى بالاستغراب والشك، كما أنبأ عنه قولهم: أنى يكون له الملك علينا. ووقع في سفر صمويل في الإصحاح التاسع أنه لما صمم بنو إسرائيل في سؤالهم أن يعين لهم ملكا، صلى لله تعالى فأوحى الله إليه أن أجبهم إلى كل ما طلبوه، فأجابهم وقال لهم: اذهبوا إلى مدنكم، ثم أوحى الله إليه صفة الملك الذي سيعينه لهم، وأنه لقيه رجل من بنيامين اسمه شاول بن قيس، فوجد فيه الصفة وهي أنه أطول القوم، ومسحه صمويل ملكا على إسرائيل، إذ صب على رأسه زيتا، وقبله وجمع بني إسرائيل بعد أيام في بلد المصفاة وأحضره وعينه لهم ملكا، وذلك سنة 1095 قبل المسيح. وهذا الملك هو الذي سمي في الآية طالوت وهو شاول وطالوت لقبه، وهو وزن اسم مصدر من الطول، على وزن فعلوت مثل جبروت وملكوت ورهبوت ورغبوت ورحموت، ومنه طاغوت أصله طغيوت فوقع فيه قلب مكاني، وطالوت وصف به للمبالغة في طول قامته، ولعله جعل لقبا له في القرآن للإشارة إلى الصفة التي عرف بها لصمويل في الوحي الذي أوحى الله إليه كما تقدم، ولمراعاة التنظير بينه وبين جالوت غريمه في الحرب، أو كان ذلك لقبا له في قومه قبل أن يؤتى الملك، وإنما يلقب بأمثال هذا اللقب من كان من العموم. ووزن فعلوت وزن نادر في العربية ولعله من بقايا العربية القديمة السامية، وهذا هو الذي يؤذن به منعه من الصرف، فإن منعه من الصرف لا علة

التحرير والتنوير (ابن عاشور، ت ١٣٩٣هـ: ٢/٤٨٩) ↗