Allah Teâlâ'nın {Hac ile umreyi tamamlayın} buyruğundan şu hususlar çıkarılır: Birincisi: Hac ve umrenin farz oluşu, yani vacip olduğu. İkincisi: Peygamberimiz ﷺ'in fiili ve "Hac menasikinizi benden öğrenin" sözüyle delil gösterilen rükün ve vaciplerle birlikte bunların tamamlanmasının gerekliliği. Üçüncüsü: Bu ayette umrenin vacip olduğunu söyleyenler için delil bulunması. Dördüncüsü: Nafile de olsa hac ve umrenin başlanmakla birlikte tamamlanmasının gerekli olması. Beşincisi: Bunların itina ve güzellikle yerine getirilmesinin emredilmesi; bu da onlar için gerekli olan fiillerin üzerine eklenen bir ölçüdür. Altıncısı: Bunların Allah Teâlâ için ihlasla yapılmasının emredilmesi. Yedincisi: İhrama girmiş kimsenin, Allah'ın istisna ettiği hastalık gibi haller hariç, bunları tamamlamadan ihramdan çıkamayacağıdır. Bu istisna ihsardır. Bu yüzden {Eğer engellenirseniz} buyurulmuştur; yani hastalık, yol kesilmesi veya düşman gibi sebeplerle Beyt'e ulaşmaktan alıkonulursanız. Bu, men etmenin her türlü şeklini kapsar. {Kolayınıza gelen bir kurban} yani kolayca bulabileceğiniz bir hayvanı kesin. Bu, yedi kişinin ortaklaşa kestiği bir deve, bir sığır veya bir koyundur. İhsara uğrayan kişi bunu keser, saçını tıraş eder ve ihsar sebebiyle ihramdan çıkar. Nitekim Peygamber ﷺ ve ashabı, Hudeybiye yılında müşrikler tarafından engellendiklerinde böyle yapmıştır. Kurban bulamazsa, temettü yapan kimsede olduğu gibi on gün oruç tutar, sonra ihramdan çıkar. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Kurban yerine ulaşmadıkça başlarınızı tıraş etmeyin.} Saçı tıraş etmek veya başka bir yolla kesmek ihramın yasaklarındandır. Çünkü baştaki saç ile vücuttaki kıl arasında illet birdir. Buradaki amaç, saçın dağınık kalması ve onu gidererek rahatlık sağlamanın yasaklanmasıdır; bu illet kalan saçta da mevcuttur. Birçok âlim, saçı gidermeye kıyasen tırnak kesmeyi de rahatlık sağlama ortak illetiyle aynı hükme bağlamıştır. Bu yasaklar, kurban yerine, yani kurban gününe kadar devam eder. Tıraşın kurban kesildikten sonra yapılması daha faziletlidir; ayetin delalet ettiği de budur. Bu ayetle, temettü yapan kimse kurbanını beraberinde getirmişse, kurban gününden önce umresinden tahallül etmeyeceği delil gösterilir. Umresi için tavaf ve sa'y yaptığında hacca ihrama girer; kurbanı sebebiyle ihramdan çıkması söz konusu değildir. Allah Teâlâ bunu, bu durumda kulun lehine olan boyun eğme, Allah'a teslimiyet ve tevazuyu öne aldığı için yasaklamıştır. Bu tevazu kulun gerçek maslahatıdır ve bunda ona bir zarar yoktur. Ancak zarar gelirse, örneğin hastalık, yara veya bit gibi bir rahatsızlık olup başını tıraş etmesi ona fayda sağlarsa, başını tıraş etmesi caizdir. Fakat bunun karşılığında fidye gerekir: üç gün oruç tutmak, altı miskine sadaka vermek veya kurbanlık olarak yeterli olan bir hayvanı kesmek. Bu konuda kişi serbesttir; en faziletlisi kurban kesmek, sonra sadaka, sonra oruçtur. Bunun gibi, tırnak kesmek, başı örtmek, dikişli giysi giymek veya koku sürmek gibi aynı mahiyette olan her şey de zaruret halinde caizdir; ancak yukarıda belirtilen fidye gerekir. Çünkü hepsinde amaç, rahatlık sağlayan şeyi gidermektir. Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurur: {Artık güven içinde olduğunuzda} yani düşman veya başka bir engel olmaksızın Beyt'e ulaşabildiğinizde, {umre ile hacca kadar temettü eden kimse} yani umreyi hacca bağlayıp umreden sonra yararlanan kimse; {kolayınıza gelen bir kurban} yani hac için kurbanlık olarak yeterli olan şeyden, onun üzerine gerekli olan kurbandır. Bu, iki ibadeti tek bir yolculukta yapmasının karşılığı ve Allah'ın, umre bittikten sonra hacca başlamadan önce temettü ile yararlanmasına lütfettiği nimetin karşılığıdır. Kıran da aynı hükümdedir, çünkü onda da iki ibadet bir arada bulunur. Ayetin mefhumundan, yalnız hac yapanın (müfrid) kurban yükümlülüğünün olmadığı anlaşılır. Ayet ayrıca temettünün caiz, hatta faziletli olduğunu ve hac aylarında yapılabileceğini gösterir. {Kim bulamazsa} yani kurbanı veya parasını bulamazsa, {hac sırasında üç gün oruç tutar.} Bu orucun caiz olduğu vakit, umre ihramına girildiği andan başlar. Son vakti ise kurban gününden sonra gelen üç gündür; bunlar cemre atma günleri ve Mina'da geceleme günleridir. Bunların en faziletlisi ise yedinci, sekizinci ve dokuzuncu gündür. {Ve evinize döndüğünüzde yedi gün.} Yani hac amellerini bitirdiğinizde; bu oruç Mekke'de, yolda veya ailesine ulaşınca tutulabilir. {Bu}, yani temettü yapan kimseye kurban gerekliliği, {Mescid-i Haram halkından olmayan kimse içindir.} Yani kişinin ailesi kasr mesafesi veya daha uzakta, örfen Mescid-i Haram'dan uzak bir yerde bulunan kimse için. İki ibadeti tek yolculukta yaptığı için kurban ona vaciptir. Ailesi Mescid-i Haram halkından olan kimseye ise bu gereklilik yoktur, çünkü bunu gerektiren sebep bulunmaz. {Allah'tan sakının} yani bütün işlerinizde; emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmakla. Bunun içinde, bu ayette zikredilen emirlere uymak ve yasaklardan kaçınmak da vardır. {Bilin ki Allah'ın azabı çetindir} yani kendisine isyan edene. Takva için gerekli olan budur. Çünkü Allah'ın azabından korkan kimse, azap gerektiren şeylerden kaçınır; Allah'ın sevabını uman kimse de sevaba ulaştıracak işi yapar. Allah'ın azabından korkmayan ve sevabını ummayan kimse ise haramlara dalar ve farzları terk etmekten çekinmez.