Allah Teâlâ, kullarına bahşettiği nimeti bildirmektedir: Onlara da, geçmiş ümmetlere farz kıldığı gibi, orucu farz kılmıştır. Çünkü oruç, her çağda yaratılmışlar için maslahat olan şeriatlardan ve emirlerden biridir. Bu ayette bu ümmete bir teşvik vardır: Başkalarıyla amelleri tamamlamada yarışmanız, hayırlı huylara koşmanız gerekir; oruç, sizin özel olarak yüklendiğiniz ağır bir şey değildir. Sonra Allah Teâlâ, orucun meşru kılınışındaki hikmeti şöyle belirtmiştir: {Umulur ki takva sahibi olursunuz.} Çünkü oruç, takvanın en büyük sebeplerinden biridir; çünkü Allah'ın emrine uymak ve yasakladığı şeylerden kaçınmak onda vardır. Orucun içerdiği takva yönleri şunlardır: Oruçlu, Allah'ın haram kıldığı yeme, içme, cinsel ilişki ve benzeri şeyleri, nefsinin meyl ettiği halde, Allah'a yaklaşmak ve bu terkiyle sevabını ummak niyetiyle bırakır; bu da takvadandır. Diğer bir yönü: Oruçlu, nefsini Allah'ın murakabesine alıştırır; nefsinin istediği şeyi yapabilecek gücü olduğu halde, Allah'ın kendisini gördüğünü bilerek onu terk eder. Bir diğer yönü: Oruç, şeytanın akış yollarını daraltır; çünkü şeytan âdemoğlunun içinde kanın dolaşması gibi dolaşır. Oruçla şeytanın nüfuzu zayıflar ve günahlar azalır. Bir diğer yönü: Oruçlu genellikle ibadetleri çok yapar; ibadetler de takvanın hasletlerindendir. Bir diğer yönü: Zengin kişi açlığın acısını tattığında, bu ona yoksul ve muhtaç fakirlere yardım etmeyi gerektirir; bu da takvanın hasletlerindendir. Allah'ın oruca farz kıldığını zikrettikten sonra, bunun "sayılı günler" olduğunu bildirmiştir; yani az sayıda ve son derece kolay günlerdir. Sonra başka bir kolaylık daha getirerek şöyle buyurmuştur: {Sizden kim hasta veya yolculukta olursa, sayısı kadar başka günlerde tutar.} Hastalık ve yolculukta genellikle meşakkat olduğu için Allah bu ikisine orucu bozma ruhsatı vermiştir. Her mümine orucun mutlaka bir maslahatı olduğu için, hastalık geçip yolculuk bittiğinde ve rahatlık sağlandığında bu günleri başka günlerde kaza etmelerini emretmiştir. {Sayısı kadar} ifadesi, Ramazan günlerinin sayısı kadar kaza edileceğini gösterir; bu sayı tam olsun ya da eksik olsun fark etmez. Ayrıca uzun ve sıcak günlere karşılık kısa ve serin günlerde kaza yapmanın, bunun tersinin de caiz olduğunu gösterir. {Ona gücü yetenler} ifadesi, yani oruca takat getirebilenler; {her gün için bir yoksulu doyurmak fidye} olarak verirler. Bu hüküm, orucun farz kılınmasının ilk döneminde geçerlidir; çünkü insanlar henüz orucu alışkanlık hâline getirmemişlerdi ve kesin farz kılınması onlara zor gelmekteydi. Hikmet sahibi Rab, onları en kolay yolla derecelendirmiş; orucu tutmaya takati olanı iki seçenek arasında serbest bırakmıştır: Ya oruç tutar ki bu daha faziletlidir, ya da yemek yedirir. Bu yüzden şöyle buyurmuştur: {Oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.} Bundan sonra Allah, orucu takati olan ve olmayan herkese farz kılmış; oruç tutamayan kişi orucu bozar ve onu başka günlerde kaza eder. [Denilmiştir ki: {Ona gücü yetenler} ifadesi, onu zorla yapanlar, kendilerine katlanılmaz bir meşakkat veren kişiler anlamındadır; tıpkı yaşlı bir ihtiyar gibi; her gün için bir yoksulu doyurmak fidyedir. Bu görüş sahihtir.] {Ramazan ayı, içinde Kur'an indirilen aydır.} Yani size farz kılınan oruç Ramazan ayındadır. Bu büyük ay, içinde Allah'ın size büyük bir lütfu olan Kur'an-ı Kerim'in indirildiği aydır. Kur'an; dinî ve dünyevî maslahatlarınız için hidayet, hakkı en açık biçimde beyan etme ve hakla batılı, hidayetle sapkınlığı, mutlu olanlarla bedbaht olanları ayıran bir furkan (ayırt edici) olarak gelmiştir. Böyle bir faziletli ayın, Allah'ın size bu konudaki ihsanı olarak kullara özel bir mevsim olması, içinde orucun farz kılınması gerekir. Allah bunu ortaya koyup faziletini ve bu ayı seçmesindeki hikmeti açıklayınca şöyle buyurmuştur: {Sizden kim o ayı idrak ederse, onda oruç tutsun.} Bu ifade, oruç tutmanın sağlıklı ve mukim olan güçlü kişiye farz olduğunu belirtir. Oruç ile fidye arasında yalnızca seçim hakkı tanıyan hüküm neshedildiği için, hastalık ve yolculuk ruhsatının da neshedildiği sanılmasın diye, ruhsatı yeniden zikretmiştir ve şöyle buyurmuştur: {Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez.} Yani Allah, kullarını rızasına ulaştıran yolları en büyük kolaylıkla kolaylaştırmak ister ve onları son derece kolaylaştırır. Bu yüzden Allah'ın kullarına emrettiği her şey, aslında son derece kolaydır. Bazı engeller bunu güçleştirdiğinde, ya tamamen düşürerek ya da çeşitli hafifletmelerle onu bir kez daha kolaylaştırır. Bu, ayrıntılarını sayıp bitirmenin mümkün olmadığı genel bir ilkedir; çünkü bütün şer'î hükümler bu ilkenin ayrıntılarıdır ve bütün ruhsat ve hafifletmeler bu ilkenin içine girer. {Ve sayıyı tamamlamanız için.} Bu, Allah'ın bilgisinde en doğrusu olarak, bir kimsenin Ramazan orucunun bir kısmıyla maksadın hâsıl olduğunu sanmaması içindir. Bu vehim, sayıyı tamamlamaya dair emirle giderilmiştir. Oruç tamamlandığında Allah'a, bu ibadete muvaffak kılmasına, kolaylaştırmasına ve kullarına açıklamasına şükredilir; ayın bitiminde tekbir getirilir. Bu tekbir, şevval hilalinin görülmesinden bayram hutbesinin bitimine kadar devam eden tekbirleri de kapsar.