Allah Teâlâ haber veriyor ki Safa ve Merve, ikisi de bilinen yerler, {Allah'ın şiarlarındandır}; yani kullarının kendisine ibadet ettiği, dininin açık alametlerindendir. Bunlar Allah'ın şiarlarından olunca, Allah şiarlarını yüceltmeyi emretmiş ve şöyle buyurmuştur: [Hac: 32] "Kim Allah'ın şiarlarını yüceltirse, bu, kalplerin takvasındandır." İki nassın birlikte ifade ettiği anlam şudur: Bu ikisi Allah'ın şiarlarındandır ve şiarlarını yüceltmek kalplerin takvasındandır. Takva her mükellef için vaciptir. Bu da, Safa ile Merve arasında sa'yetmenin hac ve umre için farz-ı lazım olduğunu gösterir; cumhurun görüşü de budur. Nitekim bu, nebevî hadislerle ve Peygamber ﷺ'in fiiliyle de sabittir. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Hac ibadetlerinizi (menasikinizi) benden öğrenin." {Kim Beyt'i hac veya umre için ziyaret ederse, o ikisi arasında tavaf etmesinde ona bir günah yoktur.} Bu ayet, Müslümanlardan bazılarının, bu ikisi arasında dolaşmaktan çekinmesi ve bunu günah sanması vehmini gidermek içindir. Çünkü cahiliye döneminde bu ikisi yanında putlara tapılıyordu. Allah Teâlâ, bu vehmi gidermek için günahı nefyetmiştir; sa'yin lazım olmadığı anlamına gelmez. Günahın nefyedilmesinin hac ve umrede tavafa bağlanması, sa'yin ancak hac veya umreye eklendiğinde yapılabileceğini gösterir; tek başına nafile olarak sa'y yapılmaz. Oysa Beyt'in tavafı böyle değildir; o, umre ve hacla birlikte meşru olduğu gibi, tek başına da bir ibadettir. Sa'y, Arafat'ta vakfe, Müzdelife'de vakfe ve cemreleri atma ise nüske tabidir. Bunlar nüsüke bağlı olmaksızın yapılırsa bid'at olur. Çünkü bid'at iki çeşittir: Biri, Allah'a hiç meşru kılmadığı bir ibadetle kulluk etmek; diğeri, ibadetini meşru kıldığı belirli bir şekilde yapmak iken, onu o şeklin dışında yapmaktır. Bu sonuncusu da bu kabildendir. {Kim gönülden bir hayır işlerse} yani Allah'a ihlasla bir taat yaparsa, hac, umre, tavaf, namaz, oruç ve benzeri şeylerle {hayır işlerse}; {bu, onun için daha hayırlıdır} [Bakara: 184]. Bu da gösteriyor ki kul Allah'a taatini artırdıkça, imanının artması sebebiyle Allah katındaki hayrı, kemali ve derecesi de artar. Nafileyi hayırla kayıtlamak, Allah'ın ve Resûlü'nün meşru kılmadığı bid'atlerle nafile yapanın, yalnızca yorgunluk elde edeceğini ve bunun kendisi için hayır olmadığını; hatta amelin meşru olmadığını bile bile kasten yaparsa, bunun kendisi için şer olabileceğini gösterir. {Şüphesiz Allah şakirdir, bilendir.} Şâkir ve Şekûr, Allah'ın isimlerindendir. O, kullarından az bir amelı kabul eder ve buna büyük bir sevapla karşılık verir. Kulu emirlerini yerine getirip itaatini yaptığında, bunda ona yardım eder, onu över ve medheder; kalbine nur, iman ve genişlik, bedenine kuvvet ve canlılık, bütün hallerine bereket ve artış, amellerine ise artan bir muvaffakiyet ihsan eder. Bundan sonra da Rabbi katında ahiret sevabını eksiksiz ve bol bol verir; bu hususlar onun sevabından bir şey eksiltmez. Allah'ın kuluna şükrünün bir örneği şudur: Kim Allah için bir şeyi terk ederse, Allah ona ondan daha hayırlısını verir. Kim Allah'a bir karış yaklaşırsa, Allah ona bir arşın yaklaşır; kim ona bir arşın yaklaşırsa, Allah ona bir kulaç yaklaşır; kim ona yürüyerek gelirse, Allah ona koşarak gelir; kim ona muamele ederse, ona kat kat kazandırır. Allah şakir olmakla birlikte, tam sevabı hak edeni, niyetine, imanına ve takvasına göre bilir; bunun dışında kalanları da bilir. Kulların amellerini bilen Allah, onları zayi etmez; bilakis onları, bilgisi dahilinde olan niyetlerine göre en bol halde bulurlar. O, bilen ve hikmet sahibidir.