Allah Teâlâ, kullarını mutlaka musibetlerle imtihan edeceğini haber vermiştir. Bu, sadığın yalancıdan, sabredenin feryat edenden ayrılması içindir. Bu, Allah'ın kullarına karşı sünnetidir; çünkü refah ehl-i imana sürekli devam etseydi ve yanında bir imtihan bulunmasaydı, hayırlı ile şerli karışırdı ki bu bir fesattır. Allah'ın hikmeti hayır ehli ile şer ehlini birbirinden ayırmayı gerektirir. Musibetlerin faydası budur; mü'minlerdeki imanı gidermek ya da onları dinlerinden döndürmek değildir. Allah mü'minlerin imanını zayi etmez. Bu ayette, kullarını düşmanlardan gelen { bir miktar korku } ile, { açlık } ile, yani bu ikisinden az bir miktar ile imtihan edeceğini haber vermiştir; çünkü onları korkunun tamamı veya açlıkla imtihan etseydi helak olurlardı. Musibetler temizler, helak etmez. { Mallardan ve canlardan eksilterek } bu, mallara gelen her türlü eksilmeyi kapsar: gök afetleri, boğulma, kayıp, zalim hükümdarların ve yol kesicilerin mallara el koyması ve benzerleri. { Canlardan } ise sevdiklerin, çocukların, akrabaların ve dostların ölümü ile kulun veya sevdiği kişinin bedenine gelen çeşitli hastalıkları kasteder. { Ürünlerden } yani tahıl, hurma ağaçları ve bütün ağaçlar ile sebzelerin dolu, don, yanma veya çekirge gibi gök afetleriyle zarar görmesidir. Bu şeyler mutlaka vuku bulacaktır; çünkü her şeyi bilen ve her şeyden haberdar olan Allah bunları haber vermiştir ve haber verdiği gibi vuku bulmuştur. Bunlar vuku bulduğunda insanlar iki kısma ayrılır: feryat edenler ve sabredenler. Feryat eden, iki musibete birden uğramış olur: Sevilen şeyin kaybı, yani bu musibetin meydana gelmesi ve bundan daha büyük olan şeyin kaybı; o da Allah'ın sabır emrine uymanın sevabıdır. Böylece zarar ve mahrumiyete uğrar, yanındaki imanı eksilir, sabrı, rızası ve şükrü elinden gider; eksikliğin büyüklüğünü gösteren öfke ve isyan ona gelir. Allah'ın bu musibetler anında sabretmeyi nasip ettiği kimse ise, söz ve fiille isyana kapılmaktan nefsini alıkoyar, bunların sevabını Allah katında umar ve sabrıyla kazanacağı ecrin kendisine gelen musibetten daha büyük olduğunu bilir. Hatta musibet onun hakkında bir nimete dönüşür; çünkü ondan daha hayırlı ve daha faydalı bir şeyin elde edilmesine vesile olur. Böylece Allah'ın emrine uymuş ve sevabı kazanmıştır. Bunun için Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { Sabredenlere müjde ver } yani onlara ecirlerinin hesapsız verileceğini müjdele. Sabredenler, bu büyük müjdeye ve bol bağışa nail olanlardır. Sonra onları şu sözüyle nitelendirmiştir: { Onlara bir musibet isabet ettiğinde } ki bu, kalbi, bedeni veya ikisini birden acıtan ve daha önce zikredilen her şeydir. { "Biz Allah'ınız" derler } yani biz Allah'a kullarız, O'nun emri ve tasarrufu altında idare ediliriz; kendi canlarımız ve mallarımız üzerinde bize ait bir şey yoktur. Bize bunlardan bir şeyle imtihan ederse, merhametlilerin en merhametlisi kullarını ve mallarını dilediği gibi tasarruf etmiş olur; bu yüzden O'na itiraz edilemez. Hatta kulun kulluğunun kemali, belanın kendisini kulundan kendisinden daha merhametli olan hikmet sahibi mâlikten geldiğini bilmesidir. Bu bilgi ona Allah'a rıza göstermeyi ve tedbirine şükretmeyi gerektirir; çünkü bu, kulu için hayırlıdır, kul bunu fark etmese de. Biz Allah'a ait olmakla birlikte, kıyamet günü O'na döneceğiz; her amel sahibi amelinin karşılığını görecektir. Sabreder ve sevap umarsak, ecrimizi O'nun katında tam olarak bulacağız. Feryat edip öfkelensek, payımız öfkeden ve ecrin kaybından başka bir şey olmayacaktır. Kulun Allah'a ait olması ve O'na dönecek olması, sabrın en güçlü sebeplerinden biridir. { İşte onlar } yukarıda sabırla nitelenen kimselerdir; { Rableri katından kendilerine salavat vardır } yani hallerine övgü ve yüceltme vardır; { ve rahmet } büyük bir rahmettir. Onlara olan rahmetinin bir parçası, tam ecre ulaşacakları sabrı kendilerine nasip etmesidir. { İşte onlar hidayete erenlerdir } yani hakkı bilenlerdir. Bu yerde hak, onların Allah'a ait olduklarını ve O'na döneceklerini bilmeleri, bunu da amel ederek uygulamalarıdır; burada bu, Allah için sabretmeleridir. Bu ayet gösteriyor ki sabretmeyen kimse, onların halinin tersini yaşar; Allah'ın zemmine, cezasına, sapkınlığa ve ziyana uğrar. İki grup arasındaki farkın ne kadar büyük olduğu, sabredenlerin yorgunluğunun ne kadar az, feryat edenlerin sıkıntısının ise ne kadar büyük olduğu bu ayetlerde görülür. Bu iki ayet, musibetler gelmeden önce nefsleri onlara hazırlamayı, gelince daha kolay ve hafif karşılanmaları için, musibetler gerçekleştiğinde onlara karşı sabır ile karşılık verilmesini, sabra yardımcı olan şeyleri, sabredenin elde edeceği ecri ve sabretmeyenin durumunun sabredenin halinin tersi olduğunu açıklamayı içermektedir. Bu imtihan ve deneme, Allah'ın geçmiş sünnetidir; sen Allah'ın sünnetinde bir değişiklik bulamazsın. Ayrıca musibetlerin çeşitlerinin açıklanmasını da içermektedir.