Allah Teâlâ şöyle buyurur: Kâbe'yi kıble kılmamız ve onu şeriatlarla ve tamamlayıcı nimetlerle tamamlamamız, size yaptığımız ihsanın ilk ve benzersiz örneği değildir; bilakis size temel nimetleri ve onları tamamlayan nimetleri verdik. Bunların en büyüğü, sizden olan, soyunu, doğruluğunu, emanetini, olgunluğunu ve samimiyetini bildiğiniz bu büyük Peygamber'i size göndermemizdir. { Size âyetlerimizi okur } Bu ifade Kur'an âyetlerini ve onun dışındaki âyetleri de kapsar. Yani o, hakkı batıldan, hidayeti dalaletten ayıran âyetleri size okur. Bu âyetler önce size Allah'ın birliğini ve kemâlini, sonra onun Resûlü'nün doğruluğunu ve ona iman etmenin vacipliğini, ardından da onun haber verdiği âhiret ve gaybî hakikatleri öğretmiştir; böylece size tam hidayet ve yakîn ilim hâsıl olmuştur. { Ve sizi tezkiye eder } Yani ahlâkınızı ve nefislerinizi güzel ahlâka alıştırarak ve çirkin ahlâktan arındırarak temizler. Bu tezkiye; onları şirkten tevhide, riyadan ihlâsa, yalandan doğruluğa, hıyanetten emanete, kibirden tevâzuya, kötü ahlâktan güzel ahlâka, birbirine buğzeden, terk edip kopan bir toplumdan birbirini seven, sevgi ve bağlılık içinde olan bir topluma çevirmek gibi her türlü tezkiyeyi kapsar. { Ve size kitabı öğretir } Yani Kur'an'ı; lafzını ve manasını öğretir. { Ve hikmeti } Denilmiştir ki: Hikmet sünnettir. Denilmiştir ki: Hikmet, şeriatın sırlarını ve fıkhını bilmek, işleri yerli yerine koymaktır. Bu görüşe göre sünneti öğretmek de kitabın öğretimine dâhildir; çünkü sünnet Kur'an'ı açıklar, tefsir eder ve onu ifade eder. { Ve sizin bilmediklerinizi size öğretir } Çünkü onlar, Peygamber'in gönderilmesinden önce apaçık bir sapıklık içindeydiler; ne ilimleri vardı ne de amelleri. Bu ümmetin elde ettiği her ilim ve amel, onun eliyle ve onun sebebiyle olmuştur. Dolayısıyla bu nimetler mutlak anlamda temel nimetlerdir ve Allah'ın kullarına verdiği en büyük nimetlerdir. Bu nedenle kullara düşen görev, bu nimetler için Allah'a şükretmek ve onları gereği gibi yerine getirmektir. Bunun için Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { Beni anın ki ben de sizi anayım } Allah Teâlâ zikre emretmiş ve buna en üstün karşılığı vaat etmiştir: Kendisini zikredenleri anmak. Nitekim Allah Teâlâ, Resûlü'nün diliyle şöyle buyurmuştur: "Beni içinden anan kimseyi ben de içimden anarım; beni bir topluluk içinde anan kimseyi ben de onlardan daha hayırlı bir topluluk içinde anarım." Allah'ı zikrin en faziletlisi, kalp ile dilin birlikte olduğu zikirdir; bu zikir Allah'ı tanımayı, sevmeyi ve sevabının çokluğunu meydana getirir. Zikir şükrün başıdır. Bu sebeple özellikle zikre emretmiş, ardından genel olarak şükre emrederek şöyle buyurmuştur: { Ve bana şükredin } Yani bu nimetleri size verdiğim, sizden çeşitli belaları defettiğim için. Şükür; kalple nimetleri kabul edip tanımakla, dille zikir ve övgüyle, azalarla da Allah'a itaat, emrine boyun eğme ve yasaklarından kaçınma ile olur. Şükür, var olan nimetin devamını ve kaybolmuş nimetlerin artmasını sağlar. Allah Teâlâ şöyle buyurur: "Eğer şükrederseniz elbette size nimetimi artırırım." [İbrahim: 7] Şükre emrin dînî nimetlerden, yani ilimden, ahlâkın tezkiyesinden ve amellere muvaffak kılınmaktan sonra gelmesi, bu nimetlerin en büyük nimetler olduğunu, hatta diğerleri yok olduğunda kalıcı olan gerçek nimetler olduğunu gösterir. Bir ilme veya amele muvaffak kılınan kimsenin, bunun karşılığında Allah'a şükretmesi gerekir ki Allah ona lütfundan artırsın ve kendisinden ucup kibirlenme giderilsin; böylece insan şükürle meşgul olsun. Şükrün zıddı küfür olduğundan, Allah onun zıddından da nehyetmiştir: { Ve nankörlük etmeyin } Burada küfürden kastedilen, şükrün karşıtı olan, nimetleri inkâr etmek, onları bilmemek ve gereğini yerine getirmemektir. Bu ifadenin genel anlamda da olması muhtemeldir; bu durumda küfür çeşitli türlere ayrılır: En büyüğü Allah'ı inkâr etmektir, sonra da şirk ve ondan daha aşağı olan, türleri ve cinsleri farklı olan çeşitli günahlardır.