Yani: { Ve nereden çıkarsan çık } yolculuklarında ve başka durumlarda; bu ifade genel anlamdadır. { Yüzünü Mescid-i Haram'a doğru çevir } yani onun yönüne. Sonra ümmete genel olarak hitap edip şöyle buyurdu: { Nerede olursanız olun, yüzlerinizi onun yönüne çevirin }. Ve şöyle buyurdu: { Şüphesiz bu, Rabbinden gelen hakikattir }. Bunu "inne" ve lam ile pekiştirdi; böylece hiç kimsenin bu konuda en küçük bir şüphesi olmasın ve bunun keyfî bir tercih değil, emre uymak olduğu zannedilmesin. { Allah yaptıklarınızdan habersiz değildir } bilakis O, bütün hallerinizde sizi görmektedir. Öyleyse O'na karşı edepli olun, emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak O'nu gözetleyin; çünkü amelleriniz unutulmuş değildir, bilakis onların karşılığı tam olarak verilecektir: iyilik ise iyilik, kötülük ise kötülük. Burada şöyle buyurdu: { İnsanların aleyhinize bir delili olmaması için }; yani Kâbe-i Şerife'ye yönelmeyi size meşru kıldık, böylece Ehl-i Kitap ve müşriklerden gelen insan itirazları sizden kesilsin. Çünkü Beytü'l-Makdis'e yönelme devam etseydi, onlar bu konuda delil ileri sürebilirlerdi. Zira Ehl-i Kitap, kendi kitaplarında kalıcı kıbleyin Kâbe, Beytullah olduğunu görüyordu. Müşrikler ise bu büyük evi kendi övünç kaynaklarından sayıyor, onun İbrahim'in dinine ait olduğunu düşünüyorlardı. Eğer Muhammed ﷺ bu eve yönelmezse, onların itirazları da bu yönde yükselirdi ve şöyle derlerdi: "İbrahim'in dini üzere olduğunu nasıl iddia eder, oysa onun soyundan gelmekte ve kıblesine yönelmeyi bırakmıştır?" Dolayısıyla Kâbe'ye yönelmekle Ehl-i Kitap ve müşrikler üzerindeki delil tamamlanmış, onların itirazları kesilmiştir. { Ancak içlerinden zulmedenler hariç }; yani aralarından, içinde zalim olduğu ve yalnızca hevaya uymaya ve zulme dayanan bir itirazda bulunanlar hariç. Böyle birini ikna etmenin ve onunla tartışmanın yolu yoktur. Aynı şekilde onların delil niteliğinde ileri sürdükleri şüpheye de bir değer verilmemeli ve ona hiç önem verilmemelidir. Bu sebeple Allah şöyle buyurdu: { Onlardan korkmayın }; çünkü onların delili batıldır ve batıl, adı gibi, dışlanmıştır; sahibi de dışlanmıştır. Oysa hak sahibinin bir heybeti ve izzeti vardır; onunla beraber olanın Allah'tan korkmasını gerektirir. Allah, her hayrın kökü olan haşyete (Allah korkusuna) emretmiştir. Allah'tan korkmayan, günahtan sakınmaz ve emrine uymaz. Müslümanların yüzlerinin Kâbe'ye çevrilmesi, Ehl-i Kitap, münafıklar ve müşrikler tarafından yayılan ve üzerinde çok söz ve şüphe ileri sürülen büyük bir fitneye yol açmıştı. Bu sebeple Allah bu konuyu geniş biçimde açıklamış ve en mükemmel şekilde beyan etmiştir. Bu ayetlerde yer alan çeşitli tekitlerle de pekiştirmiştir. Bunlardan biri, emri üç kez tekrarlamasıdır; oysa bir kez söylemek yeterliydi. Bir diğeri, âdet olarak emrin ya Peygamber'e yönelik olup ümmetin de ona tabi olarak dahil olması, ya da doğrudan bütün ümmete yönelik olması; bu ayette ise hem Peygambere özel olarak { Yüzünü çevir } diye, hem de ümmete genel olarak { Yüzlerinizi çevirin } diye emredilmiştir. Bir diğeri, bu ayetle inatçı kimselerin ileri sürdüğü bütün batıl itirazlar reddedilmiş ve her birinin şüphesi tek tek çürütülmüştür; daha önce açıklandığı gibi. Bir diğeri, Peygamber'in Ehl-i Kitap'ın kıblesine uyma umudunu kesmiştir. Bir diğeri de { Şüphesiz bu, Rabbinden gelen hakikattir } sözüdür; büyük ve doğru sözlü olanın salt haberi zaten yeterli ve şifadır; yine de { Şüphesiz bu, Rabbinden gelen hakikattir } buyurmuştur. Bir diğeri de, gizlinin de bilicisi olan Allah'ın haber vermesidir: Ehl-i Kitap'ta bu emrin doğruluğu kesin olarak bilinmektedir, ama bu şahitliği bile bile gizlemektedirler. Onun bizi kıble yönüne çevirmesi büyük bir nimet olduğundan ve bu ümmete karşı lütfu ve rahmeti sürekli arttığından, ona her konuda koyduğu her şeriat büyük bir nimettir. Bu yüzden şöyle buyurdu: { Ve nimetimi size tamamlamak için }. Nimetin aslı, Allah'ın dinine hidayet edilmesidir; peygamberini göndermesi ve kitabını indirmesiyle. Bunun ardından gelen, bu aslı tamamlayan nimetler ise sayılamayacak ve sınırlanamayacak kadar çoktur. Allah'ın peygamberini gönderdiği andan, ölümüne yakın olduğu zamana kadar ona Allah'ın verdiği hâl ve nimetler ile ümmetine verdiği nimetler, onun ve ümmetinin üzerindeki nimetini tamamlamıştır. Allah ona şu ayeti indirmiştir: "Bugün dininizi sizin için kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve İslam'ı din olarak sizin için seçip razı oldum." [Mâide: 3]. Allah'a, lütfu için hamd olsun; onun lütfuna bir sayı ile ulaşamayız, şükrünü yerine getirmek ise daha da uzaktır. { Umulur ki hidayete erersiniz }; yani hakkı bilip ona göre amel edersiniz. Allah, kullarına olan rahmetinden dolayı, hidayet sebeplerini onlara son derece kolaylaştırmıştır; bu yolları izlemeleri konusunda onları uyarmış ve bunları en mükemmel biçimde açıklamıştır. Öyle ki, bunun bir parçası olarak, hakka karşı inatlaşanları da ona karşı tartışmaya yöneltir; böylece hak ortaya çıkar, ayetleri ve belirtileri görünür olur, batılın da batıl olduğu ve bir gerçekliği bulunmadığı anlaşılır. Eğer batıl, hakkın karşısında durmasaydı, çoğu insan onun halini belki de hiç anlamazdı. Şeyler zıddıyla belirginleşir: Gece olmasaydı gündüzün faziletini bilemezdik; çirkin olmasaydı güzelin faziletini bilemezdik; karanlık olmasaydı nurun faydasını bilemezdik; batıl olmasaydı hak apaçık ortaya çıkmazdı. Bunun için Allah'a hamd olsun.