Zekeriyyâ ve Yahyâ kıssasını anlatınca, bu kıssa acayip âyetlerden olduğu hâlde, ondan daha acayip olana, en aşağıdan en yukarıya doğru derece derece geçerek şöyle buyurdu: {Kitapta Meryem'i de an} (Yüce Kitap'ta). Bu, onun en büyük faziletlerindendir: Doğunun ve batının her yerinde Müslümanların okuduğu o büyük Kitap'ta, yaptığı faziletli işin ve tam çabasının karşılığı olarak en güzel bir şekilde anılmaktadır ve en güzel övgüyle zikredilmektedir. Yani: Kitapta, iyi hâlini anlatan Meryem'i an. {Ailesinden ayrılıp} yani onlardan uzaklaşıp {doğu tarafında bir yere} yani onlara göre doğuya bakan bir yere çekildiğinde, {onlardan bir perde edindi} yani bir örtü ve engel. Bu uzaklaşması ve perde edinmesi, Rabbine ibadete yalnız başına çekilmesi, O'na ihlas, boyun eğme ve tevazu hâlinde kanıt olarak itaat etmesi içindi. Bu da Allah Teâlâ'nın şu sözünün gereğiydi: [Kur'an: "Melekler de demişti ki: 'Ey Meryem! Allah seni seçti, tertemiz kıldı ve dünya kadınlarının üstüne seçti. Ey Meryem! Rabbine ibadet et, secde et ve rükû edenlerle birlikte rükû et.'" Âl-i İmrân: 42-43] Ve Allah'ın şu sözü: {Biz ona ruhumuzu gönderdik} ki o Cibril'dir {ve ona tam bir insan şeklinde göründü} yani güzel bir sûrette, hoş bir hâlde, hiçbir kusuru ve eksiği olmayan tam bir erkek olarak. Çünkü Meryem onu olduğu gibi görmeye dayanamazdı. Ailesinden uzakta, insanlardan ayrı, kendisine en aziz olan ailesinden bile perde edinmiş bir hâlde onu görünce, birinin ona kötülük yapmak için yaklaştığından ve ona göz dikmiş olduğundan korktu. Rabbine sığınıp ondan Allah'a sığındı ve ona dedi ki: {Ben senden Rahmân'a sığınırım} yani O'nun rahmetine iltica eder ve O'na sarılırım, bana kötülük yapmandan. {Eğer sen takvâ sahibi isen} yani Allah'tan korkuyor ve O'nun takvâsıyla amel ediyorsan, bana yaklaşmaktan vazgeç. Böylece hem Rabbine sığınmayı, hem de onu korkutup sakındırmayı, takvâya bağlı kalmasını emretmeyi bir arada yaptı. Bu hâlde o yalnızdı, genç idi ve insanlardan uzaktı; adam ise o parlak güzellik ve tam bir insanlık sûretindeydi. Ama adam ona tek bir kötü söz söylemedi, ona yaklaşmadı. Bu korku Meryem'in kendi tarafından idi. Bu, iffetin ve kötülükten ve onun sebeplerinden uzak durmanın en yüce hâlidir. Bu iffet, özellikle de sebeplerin bir araya geldiği ve engelin bulunmadığı durumda, en faziletli amellerdendir. Bu yüzden Allah onu övdü ve şöyle buyurdu: [Kur'an: "İmran'ın kızı Meryem'i de (örnek olarak anın) ki o, iffetini korudu; biz de ona ruhumuzdan üfledik." Tahrîm: 12] [Kur'an: "Ve iffetini koruyan o kadını da; ona ruhumuzdan üfledik ve onu ve oğlunu âlemler için bir âyet kıldık." Enbiyâ: 91] Allah da onun iffetinin karşılığı olarak ona, kendi âyetlerinden bir çocuk ve rasullerinden bir peygamber verdi. Cibril onda korkuyu ve ürküntüyü görünce dedi ki: {Ben ancak Rabbinin elçisiyim} yani benim görevim ve işim, Rabbimin sana olan emrini yerine getirmektir. {Sana temiz bir oğlan vermek için} Bu, çocuğun doğacağına ve temizliğine dair büyük bir müjdedir. Çünkü temizlik, onun kötü huylardan arındırılmasını ve güzel huylarla donatılmasını gerektirir. Meryem babasız çocuğun olmasına şaşırdı ve dedi ki: {Bana bir erkek çocuk nasıl olur? Bana hiçbir erkek dokunmadı ve ben fâhişe de değilim.} Oysa çocuk ancak bu yolla meydana gelir! {Dedi ki: Rabbin böyle buyurdu: O bana kolaydır. Onu insanlara bir âyet ve bizden bir rahmet kılmak için (böyle yaratacağız).} Bu, Allah Teâlâ'nın kudretinin tamlığını ve sebeplerin hepsinin kendi başına tesir etmediğini, tesirlerinin Allah'ın takdiriyle olduğunu gösterir. Allah, kullarına bazı âdi sebeplerde âdetin dışına çıkışı gösterir ki sebeplere takılı kalmasınlar ve sebeplerin takdir edicisinden ve yaratıcısından gözlerini ayırmasınlar. {Ve bizden bir rahmet} yani onu hem kendisine, hem annesine, hem de insanlara bir rahmet kılmak için. Allah'ın ona olan rahmeti: Onu vahyiyle seçmesi ve ulu'l-azm peygamberlere verdiği nimetlerle ona lütfetmesidir. Annesine olan rahmeti: Onun şerefi, güzel övgüsü ve büyük faydaları onun elde etmesidir. İnsanlara olan rahmeti: Allah'ın onlara en büyük nimeti, aralarına âyetlerini okuyan, onları arındıran, onlara kitabı ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermesidir; onlar da ona iman edip itaat ederler ve dünya ile âhiret saadetine kavuşurlar. {Bu iş} yani İsa'nın bu hâlde var olması {yerine getirilmiş bir iş idi} ezelî bir takdirle takdir edilmişti; bu takdir ve hükmün mutlaka gerçekleşmesi gerekiyordu. Bunun üzerine Cibril, Meryem'in yakasına üfledi.