Allah Teâlâ, Peygamberine, asaleten; onun varisi olarak ona uyan kimselere de tebean şöyle buyuruyor: İnsanlara dünya hayatının misalini anlatıp, onu gerçekten tasavvur etsinler, dış yüzünü ve iç yüzünü bilsinler diye, böylece onunla ahiret yurdu arasında karşılaştırma yapıp hangisinin tercih edilmeye daha layık olduğuna karar versinler. Bu dünya hayatının misali, yere inen yağmur gibidir; onunla yerin bitkileri birbirine karışır, her güzel çiftten bitkiler çıkar. Derken bitkinin çiçeği ve süsü, bakanları sevindirir, seyredenleri mutlu eder, gafil olanların gözlerini kendine çeker. Sonra bir de bakarsın ki, o bitki kuru bir saman yığınına dönmüş, rüzgârların savurduğu bir hâle gelmiş; o parlak bitki, o canlı çiçekler, o güzel manzara gitmiş; toprak kupkuru ve kül rengi bir toprak olmuştur. Göz oradan çevrilmiş, bakış ondan uzaklaşmış, kalp de ürkmüştür. Dünya da böyledir: Sahibi gençliğine güvenip kendini beğendiği, akranları ve yaşıtları arasında üstünlük sağladığı, dirhem ve dinarını biriktirdiği, zevkinin çiçeklerini devşirdiği ve bütün vakitlerinde şehvetlere daldığı, bu dünyada hep böyle süreceğini sandığı bir sırada, ölüm ya da malının yok olması başına gelir. Bunun üzerine sevinci gider, lezzeti ve neşesi kalkar, kalbi acılardan ürker; gençliğinden, gücünden ve malından ayrılır, yalnız kalır; yalnız iyi ya da kötü amelleriyle baş başa kalır. İşte o zaman zalim, kendi durumunun gerçek hâlini anlayınca ellerini ısırır ve dünyaya dönmeyi arzular; bu, şehvetlerini tatmin etmek için değil, geçmişte işlediği gafletleri tevbe ve salih amellerle telafi etmek içindir. Akıllı, kararlı ve muvaffak olan kimse, bu hâli kendi nefsine arz eder ve nefsine şöyle der: "Takdir et ki öldün ve mutlaka öleceksin. Peki iki haldan hangisini seçersin? Bu yurdun süsüne aldanıp, otlayan hayvanların keyfi gibi ondan faydalanmak mı, yoksa gölgesi daimî olan, içinde nefislerin arzu ettiği ve gözlerin lezzet duyduğu şeylerin bulunduğu ahiret yurdu için çalışmak mı?" Bununla kulun hangi tarafta muvaffakiyet, hangi tarafta hüsran olduğu anlaşılır; kârı ile zararı ayrılır. Bu sebeple Allah Teâlâ, malın ve evladın dünya hayatının süsü olduğunu haber vermiştir; yani bunun ötesinde bir şey yoktur. İnsana kalıcı olan, ona fayda veren ve sevindiren şey ise "Bâkıyât-ı Sâlihât"tır. Bu ifade, Allah'ın hakkına ve kulların hakkına dair farz ve müstehap bütün taatleri kapsar: Namaz, zekât, sadaka, hac, umre, tesbih, tahmid, tehlil, tekbir, Kur'an okumak, faydalı ilim öğrenmek, emr-i bi'l-maruf ve nehy-i ani'l-münker, sıla-i rahim, anne babaya iyilik, eşlerin, kölelerin ve hayvanların haklarını gözetmek ve mahlûka iyilik yapmanın bütün yolları. Bunların hepsi bâkıyât-ı sâlihâttandır. Bunlar Allah katında sevap bakımından daha hayırlıdır, umut bakımından da daha hayırlıdır; çünkü sevapları baki kalır, ebedî olarak katlanır, onların mükâfatı, iyiliği ve faydası ihtiyaç anında umulur. Yarışanların birbiriyle yarışması, çalışanların ona koşması, çalışkanların onu elde etmek için gayret göstermesi gereken şey işte budur. Allah'ın dünyanın misalini, halini ve yok oluşunu anlatırken, onda bulunan şeylerin iki çeşit olduğunu nasıl zikrettiğine dikkat et: Biri dünyanın süsünden olup az bir süre ile faydalanılan, sonra sahibine bir fayda bırakmadan yok olup giden, hatta bazen zararı da sahibine ulaşan şeydir ki bu mal ve evlattır. Diğeri ise kalıcı olup sahibine daima fayda veren şeydir ki bu da bâkıyât-ı sâlihâttır.