Allah Teâlâ Peygamberine ﷺ şöyle buyuruyor: [Kur'an: "Onlara iki adam örneği ver. Birine üzüm bağlarından iki bahçe verdik, onları hurma ağaçlarıyla çevirdik ve aralarına ekin yerleştirdik. İki bahçe de ürününü verdi, hiçbir şeyini eksiltmedi ve aralarından bir ırmak akıttık. Adamın bir servetinin de olduğu..." (el-Kehf, 32-34)]. Yani insanlara bu iki adamın durumunu örnek olarak anlat: Allah'ın nimetine şükredenle onu inkâr edeni, ikisinin söylediği ve yaptığı sözleri ve bunların sonucunda gelen, dünyadaki ve ahirdeki ceza ile sevabı. Böylece insanlar bu ikisinin hâlinden ibret alsınlar ve kendilerinin başına gelenlerle öğüt alsınlar. İki adamın kim olduğunu, hangi zaman ve yerde yaşadıklarını bilmenin bir faydası ya da sonucu yoktur; sonuç yalnızca kıssanın kendisinden çıkar, bunun dışında ayrıntılara girmek gereksiz bir zorlamadır. Bu iki adamdan biri, Allah'ın büyük nimetini inkâr eden kimseydi. Allah ona iki güzel bahçe, yani üzüm bağlarından iki bostan vermişti. {Ve onları hurma ağaçlarıyla çevirdik} demek, bu iki bahçede her türlü meyve ağacı bulunuyordu; özellikle en değerli ağaçlar olan üzüm ve hurma vardı. Üzüm bahçenin ortasındaydı, hurma ağaçları ise onu çevreleyip kuşatıyordu. Bu düzenleme bahçeye hem güzel bir görünüm hem de bir ihtişam kazandırıyordu. Ağaçlar güneşe ve rüzgâra açık olduğu için meyveler olgunlaşıyor, tadını ve özünü kazanıyordu. Ayrıca bu ağaçların arasına ekin ekilmişti. Geriye yalnızca şu soru kalıyordu: Bu iki bahçenin ürünü nasıldı ve onları yetecek kadar suyu var mıydı? Allah Teâlâ, iki bahçenin de meyvesini ve ürününü iki kat, yani katlanarak verdiğini bildirdi. {Ve hiçbirinden bir şey eksiltmedi} demek, ürünlerinden en küçük bir şeyi bile eksik bırakmadı. Üstelik bahçelerin kenarlarında bol ve bereketli ırmaklar akıyordu. {Ve onun bir serveti vardı} ifadesindeki nekre (belirsiz) kullanım, bu serveti büyük gösterir. Yani onun iki bahçesi tam olgunlukta meyve veriyor, ağaçları dalgın gibi yüklenmiş, hiçbir afet ve eksiklik onlara uğramamıştı. Dünyanın ekin ve bahçe ziynetinin en üst noktası budur. Bu yüzden bu adam bu bahçelere aldandı, böbürlendi, övündü ve ahiretini unuttu. {Arkadaşına, onunla konuşurken, şöyle dedi: Malca senden daha çokum ve adam sayımca daha güçlüyüm.} {Kendine zulmederek bahçesine girdi ve dedi ki: Bunun asla yok olacağını sanmıyorum. Kıyametin de kopacağını sanmıyorum. Eğer Rabbime döndürülürsem, mutlaka bundan daha hayırlı bir dönüş bulacağım.} Yani iki bahçe sahibi, mümin olan arkadaşına, aralarında karşılıklı konuşurken, sıradan bir konu üzerinden ona üstünlük taslayarak dedi ki: "Malca senden daha çokum, adam ve yardımcı, hizmetçi ve akraba bakımından da daha güçlüyüm." Bu övünme bir cehalettir. Gerçekte dışsal bir şeyle övünmenin hiçbir erdemi yoktur; bu, içinde gerçek bulunmayan hayallerle çocuğun övünmesi gibidir. Adam bununla yetinmeyip arkadaşına karşı hüküm verdi, cehaletini ve zulmünü açığa vurdu. Bahçesine girdiğinde şöyle düşündü: {Bunun asla yok olacağını sanmıyorum} yani bu servetin tamamen tükenip gideceğini sanmıyorum. Böylece bu dünyaya güvenip yerleşti, ona razı oldu ve diriliş ile hesabı inkâr etti. Ve dedi ki: {Kıyametin de kopacağını sanmıyorum. Eğer Rabbime döndürülürsem} (bu, verilen misal üzerine söylenmiştir), {mutlaka bundan daha hayırlı bir dönüş bulacağım}, yani bana bu iki bahçeden daha hayırlısını vereceğini kastediyor. Bu sözde iki ihtimal vardır. Ya hakikati bilerek bu sözü alay ve istihza yoluyla söylemiştir; bu durumda sözü küfrüne bir küfür daha eklemek olur. Ya da gerçekten böyle sandığı için insanların en cahili ve akıl payı en az olanıdır. Çünkü dünya nimetleri ile ahiret nimetleri arasında nasıl bir bağ olabilir ki, cahilliği yüzünden dünyada verilen kimsenin ahirette de verileceğini sansın? Aksine, Allah Teâlâ'nın genellikle dünyayı dostlarından ve seçkinlerinden esirgediği, düşmanlarına ise bol verdiği, ahirette hiçbir payı olmayanlara bunu yaptığı bilinmektedir. Görünen odur ki adam hakikat durumunu biliyordu, ancak bu sözü alay ve istihza yoluyla söyledi. Bunun delili, Allah'ın {Kendine zulmederek bahçesine girdi} sözüdür. Onun bahçeye girdiği sırada zalim olduğunun, yani söylediği sözlerle ve yaptığı işlerle kendisine zulmettiğinin bildirilmesi, onun isyanını ve inadını gösterir.