سورة الكهف · الآية ١٩
﴿وَكَذَٰلِكَ بَعَثْنَاهُمْ لِيَتَسَاءَلُوا بَيْنَهُمْ ۚ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ ۖ قَالُوا لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ ۚ قَالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هَٰذِهِ إِلَى الْمَدِينَةِ فَلْيَنْظُرْ أَيُّهَا أَزْكَىٰ طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ أَحَدًا﴾
Va kazâlika ba’asnâhum liyatasâ’alû bainahum kâla kâ’ilum minhum kam labistum kâlû labisnâ yavman av ba’da yavm kâlû rabbukum a’almu bimâ labistum fab’asûo ahadakum bivarikikum hâzihî ilal madînati falyanzur ayyuhâ azkâ ta’âman falyâtikum birizkim minhu valyatalattaf va lâ yuş’iranna bikum ahadâ
“Birbirlerine sorsunlar diye onları uyandırdık. İçlerinden biri: "Ne kadar kaldınız?" dedi. "Bir gün veya daha az bir müddet kaldık" dediler. "Ne kadar kaldığınızı Rabbiniz daha iyi bilir. Paranızla birinizi şehre gönderin, sakın sizi kimseye duyurmasın" dediler”
Al-Kahf 18:19 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali
Tefsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
Allah Teâlâ şöyle buyuruyor: {Ve kezâlike ba'as'nâhüm} yani onları uzun uykularından uyandırdık. {Leyetesâelû beynehüm} yani aralarında konuşup gerçeği anlamak için, uyudukları süreyi birbirlerine sorsunlar diye. {Kâle kâilün minhüm: Kem lebistüm?} Aralarından biri dedi ki: "Ne kadar kaldınız?" {Kâlû: Lebistü yevmen ev ba'da yevm} Onlar da dediler ki: "Bir gün veya bir günün bir kısmı kaldık." Bu söz, söyleyenin zannına dayanmaktadır. Görünen o ki, uyku süreleri konusunda onlarda bir şüphe oluşmuştu. Bu yüzden {Rabbiniz, ne kadar kaldığınızı en iyi bilendir} dediler. Böylece ilmi, her şeyi hem bütünüyle hem ayrıntılarıyla kuşatan Allah'a havale ettiler. Allah Teâlâ belki bundan sonra uyku sürelerini onlara bildirmiştir. Çünkü onları, aralarında birbirlerine sorsunlar diye diriltmiştir. Ayrıca onların birbirlerine sorduklarını ve bildikleri kadarıyla konuştuklarını haber vermiştir. Sonunda işin şüpheli kalması durumu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla onlara kesin olarak bildirilmiş olması gerekir. Bunu, onları diriltmesindeki hikmetinden biliyoruz; Allah abes bir iş yapmaz. Allah'ın rahmetinden biri de, bilinmesi istenen konuda gerçeği bilmek isteyen ve bunun için elinden geleni yapana, Allah'ın bu konuyu ona açıklamasıdır. Nitekim sonraki ayetteki {Ve kezâlike a'serna aleyhim liya'lemû enne va'dallâhi hakkun ve ennes-sâata lâ raybe fîhâ} sözü de bunu göstermektedir. Onların hallerine dair bilgi elde edilmemiş olsaydı, bu ayetlerdeki durumun delili olamazlardı. Sonra onlar birbirlerine sorup Allah'ın haber verdiği şeyler aralarında geçince, içlerinden birini, yanlarındaki {verikâm}, yani paralarıyla şehre gönderdiler. Yiyecek alması için, çıktıkları şehre gönderdiler. Ona, yiyeceklerin en temizini, yani en iyi ve en lezzetlisini seçmesini; gidişinde, alışverişinde ve dönüşünde nazik davranmasını; bu işte gizlenmesini ve kardeşlerinin durumunu saklamasını, kimseye onların yerini belli etmemesini emrettiler. Başkalarının onları fark etmesinin ve kendilerinin ortaya çıkmasının tehlikelerini de anlattılar: İki durumdan biriyle karşılaşabileceklerini söylediler. Ya taşlayarak öldürülecekler, kendilerine ve dinlerine duydukları öfkeyle en çirkin biçimde öldürüleceklerdi; ya da dinlerinden döndürülüp kendi dinlerine geri çevrileceklerdi. Bu durumda asla kurtuluşa eremeyeceklerdi; dinlerini, dünyalarını ve ahiretlerini kaybedeceklerdi. Bu iki ayet birçok fayda göstermektedir. Bunlardan biri, ilme ve onun üzerine tartışmaya teşviktir; çünkü Allah onları bu amaçla diriltmiştir. Bir diğeri, bir konuda ilmi karışan kimsenin edebi, bilgiyi âlimine havale etmesi ve kendi sınırında durmasıdır. Bir diğeri, alım satımda vekâletin ve bu işte ortaklığın geçerli olmasıdır. Bir diğeri, israftan sakınmak şartıyla temiz ve lezzetli yiyecekleri yemenin caiz olmasıdır; nitekim {Hangisinin yiyeceği daha temizse ondan size rızık getirsin} buyurulmuştur. Özellikle insan başka türlü yiyemiyorsa bu daha da böyledir. Birçok müfessirin temel dayanağı da budur: Bu gençlerin ileri gelen krallar çocukları olduğunu söyleyenler, onların büyük zenginlerin alışık olduğu en iyi yiyecekleri istemelerinden bu sonuca varmışlardır. Bir diğeri, dinde fitnelerden uzak durmaya, sakınmaya ve gizliliğe teşviktir; bu da hem kişinin kendisi hem de dinî kardeşleri için gerekli bir tedbirdir. Bir diğeri, bu gençlerin dinlerine olan yoğun bağlılıklarını ve dinlerindeki her türlü fitneden kaçıp Allah için vatanlarını terk etmelerini göstermesidir. Bir diğeri, şerrin içerdiği zararları ve bozuklukları anmak ve bundan nefret edip uzak durmaya çağırmaktır. Bu yol, önceki ve sonraki mü'minlerin yoludur; nitekim onların {Eğer bir daha asla kurtuluşa eremezsiniz} sözleri de bunu göstermektedir.
Arapça metin
يقول تعالى: { وكذلك بعثناهم } أي: من نومهم الطويل { ليتسآءلوا بينهم } أي: ليتباحثوا للوقوف على الحقيقة من مدة لبثهم. { قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم } وهذا مبني على ظن القائل، وكأنهم وقع عندهم اشتباه في طول مدتهم، فلهذا { قالوا ربكم أعلم بما لبثتم }. فردوا العلم إلى المحيط علمه بكل شيء، جملة وتفصيلا، ولعل الله تعالى -بعد ذلك- أطلعهم على مدة لبثهم، لأنه بعثهم ليتساءلوا بينهم، وأخبر أنهم تساءلوا، وتكلموا بمبلغ ما عندهم، وصار آخر أمرهم الاشتباه، فلا بد أن يكون قد أخبرهم يقينا، علمنا ذلك من حكمته في بعثهم، وأنه لا يفعل ذلك عبثا. ومن رحمته بمن طلب علم الحقيقة في الأمور المطلوب علمها، وسعى لذلك ما أمكنه، فإن الله يوضح له ذلك، وبما ذكر فيما بعده من قوله: { وكذلك أعثرنا عليهم ليعلموا أن وعد الله حق وأن الساعة لا ريب فيها } فلولا أنه حصل العلم بحالهم، لم يكونوا دليلا على ما ذكر، ثم إنهم لما تساءلوا بينهم، وجرى منهم ما أخبر الله به، أرسلوا أحدهم بورقهم، أي: بالدراهم، التي كانت معهم، ليشتري لهم طعاما يأكلونه، من المدينة التي خرجوا منها، وأمروه أن يتخير من الطعام أزكاه، أي: أطيبه وألذه، وأن يتلطف في ذهابه وشرائه وإيابه، وأن يختفي في ذلك، ويخفي حال إخوانه، ولا يشعرن بهم أحدا. وذكروا المحذور من اطلاع غيرهم عليهم، وظهورهم عليهم، أنهم بين أمرين، إما الرجم بالحجارة، فيقتلونهم أشنع قتلة، لحنقهم عليهم وعلى دينهم، وإما أن يفتنوهم عن دينهم، ويردوهم في ملتم، وفي هذه الحال، لا يفلحون أبدا، بل يخسرون في دينهم ودنياهم وأخراهم، وقد دلت هاتان الآيتان على عدة فوائد. منها: الحث على العلم، وعلى المباحثة فيه، لكون الله بعثهم لأجل ذلك. ومنها: الأدب فيمن اشتبه عليه العلم، أن يرده إلى عالمه، وأن يقف عند حده. ومنها: صحة الوكالة في البيع والشراء، وصحة الشركة في ذلك. ومنها: جواز أكل …
تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)
يموتوا، وإن واتوهم على العود (1) في الدين فلا فلاح لكم (2) في الدنيا ولا في الآخرة، ولهذا قال (3) {ولن تفلحوا إذا أبدا} . يقول تعالى: {وكذلك أعثرنا عليهم} أي: أطلعنا عليهم الناس {ليعلموا أن وعد الله حق وأن الساعة لا ريب فيها} ذكر غير واحد من السلف أنه كان قد حصل لأهل ذلك الزمان شك في البعث وفي أمر القيامة. وقال عكرمة: كان منهم طائفة قد قالوا: تبعث الأرواح ولا تبعث الأجساد. فبعث الله أهل الكهف حجة (1) ودلالة وآية على ذلك. وذكروا أنه لما أراد أحدهم الخروج ليذهب إلى المدينة، في شراء شيء لهم ليأكلوه، تنكر وخرج يمشي في غير الجادة، حتى انتهى إلى المدينة، وذكروا أن اسمها دقسوس (2) وهو يظن أنه قريب العهد بها، وكان الناس قد تبدلوا قرنا بعد قرن، وجيلا بعد جيل، وأمة بعد أمة، وتغيرت البلاد ومن عليها، كما قال الشاعر: أما الديار فإنها كديارهم %~% وأرى رجال الحي غير رجاله فجعل لا يرى شيئا من معالم البلد التي يعرفها، ولا يعرف أحدا من أهلها، لا (3) خواصها ولا عوامها، فجعل يتحير في نفسه ويقول: لعل بي جنونا أو مسا، أو أنا حالم، ويقول: والله ما بي شيء (4) من ذلك، وإن عهدي بهذه البلدة عشية أمس على غير هذه الصفة. ثم قال: إن تعجيل الخروج من هاهنا لأولى لي. ثم عمد إلى رجل ممن يبيع الطعام، فدفع إليه ما معه من النفقة، وسأله أن يبيعه بها طعاما. فلما رآها ذلك الرجل أنكرها وأنكر ضربها، فدفعها إلى جاره، وجعلوا يتداولونها بينهم ويقولون: لعل هذا قد وجد كنزا. فسألوه عن أمره، ومن أين له هذه النفقة؟ لعله وجدها من كنز. ومن أنت؟ فجعل يقول: أنا من أهل هذه المدينة (5) وعهدي بها عشية أمس وفيها دقيانوس. فنسبوه إلى الجنون، فحملوه إلى ولي أمرهم، فسأله عن شأنه وعن أمره حتى أخبرهم بأمره، وهو متحير في حاله، وما هو فيه. فلما أعلمهم بذلك قاموا معه إلى الكهف: متولى البلد وأهلها، حتى انتهى بهم إلى الكهف، فقال: دعوني حتى …
تفسير الطبري (جامع البيان)
عليكم يرجموكم أو يعيدوكم في ملتهم ولن تفلحوا إذا أبدا} [الكهف: 20] يقول تعالى ذكره: كما أرقدنا هؤلاء الفتية في الكهف، فحفظناهم من وصول واصل إليهم، وعين ناظر أن ينظر إليهم، وحفظنا أجسامهم من البلاء على طول الزمان، وثيابهم من العفن على مر الأيام بقدرتنا، فكذلك بعثناهم من رقدتهم، وأيقظناهم من نومهم، لنعرفهم عظيم سلطاننا، وعجيب فعلنا في