Bu istifham, nefy ve nehiy anlamındadır. Yani: Ashâb-ı Kehf'in kıssasını, başlarına gelenleri, Allah'ın ayetlerine yabancı ve hikmetinde eşsiz sanma; onun benzeri ve emsali yoktur, deme. Aksine Allah Teâlâ'nın, Ashâb-ı Kehf'teki ayetleri gibi, hatta onlardan daha büyük nice acayip ve garip ayetleri vardır. Allah, kullarına hep gösterir; hem yeryüzünde ve ufuklarda, hem de kendi nefislerinde, hakkı batıldan, hidayeti dalaletten ayırt edecek ayetler gösterir. Bu nefiyden murad, Ashâb-ı Kehf kıssasının hiç acayip olmadığı değildir; o, Allah'ın acayip ayetlerindendir. Murad, bunların cinsinin çok fazla olduğudur. Dolayısıyla yalnız bu kıssaya takılıp hayret ve şaşkınlık içinde kalmak, ilim ve akıl eksikliğidir. Asıl mü'minin vazifesi, Allah'ın kulları düşünmeye davet ettiği bütün ayetler üzerinde tefekkür etmesidir; çünkü bu, imanın anahtarı, ilim ve kesin inancın yoludur. Allah, onları mağaraya, yani dağdaki mağaraya ve er-Rakîm'e izafe etmiştir. Er-Rakîm, isimlerinin ve kıssalarının yazılı olduğu kitaptır; uzun zaman onunla birlikte oldukları için bu adla anılmıştır. Sonra kıssalarını özet olarak anlatmış, ardından ayrıntılandırarak buyurmuştur ki: {İz eva'l-fityetu} [Kur'an: "Hani o gençler mağaraya sığınmışlardı."] Yani o gençler, yani delikanlılar mağaraya sığındıklarında, bununla kavimlerinin onlara yönelttiği fitneden korunmak ve kendilerini saklamak istiyorlardı. {Fe-kâlû rabbenâ âtinâ min ledünke rahmeten} [Kur'an: "Dediler ki: Rabbimiz! Katından bize bir rahmet ver."] Yani, bizi onunla sabit kıl, şerden koru ve hayra muvaffak eyle. {Ve hey'i lenâ min emrinâ raşedâ} [Kur'an: "Ve işimizde bize doğru yolu kolaylaştır."] Yani, bizi doğru yola ulaştıracak her sebebi bize kolaylaştır, dinimizin ve dünyamızın işini düzelt. Böylece hem çalışıp fitneden kaçmayı, hem de saklanmaya elverişli bir yere sığınmayı birleştirmişler; hem de işlerinin kolaylaşması için Allah'a yalvarıp dua etmişler, kendi güçlerine ve halka dayanmamışlardır. Bu yüzden Allah onların duasını kabul etmiş ve hesaplarında olmayan şeyleri onlara nasip etmiştir. Buyurur ki: {Fe-darabnâ alâ âzânihim fi'l-kehfi} [Kur'an: "Biz de mağarada kulaklarına perde çektik."] Yani onları uykuya daldırdık. {Sinînen aded} [Kur'an: "Birkaç yıl boyunca."] Bu süre üç yüz dokuz yıldır. Söz konusu uyku, kalplerini korkudan ve sarsıntıdan koruduğu gibi, onları kavimlerinden de korumuş ve apaçık bir ayet olması için yapılmıştır. {Summe be'aśnâhum} [Kur'an: "Sonra onları uykularından uyandırdık."] Yani uykudan uyandırdık, {li-na'lame eyyu'l-hizbeyni ahsâ li-mâ lebisû emedâ} [Kur'an: "İki gruptan hangisinin kaldıkları süreyi daha iyi hesapladığını bilelim diye."] Yani, bu sürelerinin miktarını hangilerinin daha iyi hesapladığını bilmek için. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: {Ve kezâlike be'aśnâhum li-yetesâelû beynehum} [Kur'an: "Böylece onları, aralarında birbirlerine sormaları için diriltip uyandırdık."] (el-Kehf: 19). Kaldıkları süreyi bilmek, hesabın doğruluğunu sağlar ve Allah'ın kemal derecesindeki kudretini, hikmetini ve rahmetini bilmenin yoludur. Eğer uykuda kalmaya devam etselerdi, kıssalarından bu bilgilerin hiçbiri ortaya çıkmazdı.