Allah Teâlâ, müşriklerin Allah'ın âyetlerini yalanlamadaki şiddetini haber vererek şöyle buyurmaktadır: {Onlara "Rabbiniz ne indirdi?" denildiğinde} Yani kendilerine, kulları üzerine Allah'ın lütfettiği en büyük nimet olan Kur'an ve vahiy hakkında soruldukları zaman, bu konudaki görüşleriniz nedir? Bu nimete şükredip onu kabul mü ediyorsunuz, yoksa inkâr edip inatlaşıyor musunuz? Böylece cevapları en çirkin ve en sığ cevap olur. Dolayısıyla onun hakkında şöyle derler: Bu, {eskilerin masalları}dır. Yani Muhammed'in Allah'a karşı uydurduğu bir yalandır. Bu, insanların nesilden nesle aktardığı eski kıssalardan başka bir şey değildir; bunların kimisi doğru, kimisi yalandır. Bu sözü söylediler, bunu yayması için ardılarını da çağırdılar; böylece kendi günahlarını ve kendilerine uyanların günahını kıyamet gününe kadar yüklendiler. Allah'ın şu sözü de böyledir: {Bilgisizce saptırdıkları kimselerin günahlarından da} Yani bilgisi olmayan, yalnızca kendilerinin çağrısına uyan taklitçilerin günahlarından (yüklenirler). Dolayısıyla kendilerinin çağırdıkları şeyin günahını taşırlar. Bilen kimselere gelince, her biri kendi suçundan sorumludur; çünkü o, onların bildiğini bilmiştir. {Dikkat edin, yüklendikleri ne kötü yüktür!} Yani sırtlarını ağırlaştıran, kendi günahlarından ve saptırdıklarının günahından yükledikleri şey ne kötüdür. {Ondan önceki kimseler de tuzak kurmuştu.} Peygamberlerine karşı, onların getirdiklerini reddetmek için çeşitli hileler yapmış, tuzaklarıyla devasa köşkler inşa etmişlerdi. {Allah, onların binasını temelinden yıktı} Yani emir, temellerinden ve esaslarından onlara geldi. {Tavan, üstlerine başlarından çöktü} Böylece inşa ettikleri şey, kendilerine azap oldu. {Azap da, hiç farkına varmadıkları yerden onlara geldi.} Bunun sebebi, bu binanın kendilerine fayda sağlayacağını ve azaptan koruyacağını sanmalarıydı; ama azapları bizzat inşa edip temellendirdikleri şeyin içinde çıktı. Bu, Allah'ın düşmanlarının tuzağını boşa çıkarmada en güzel misallerden biridir. Peygamberler onları yalanladığında, getirdikleri şeye karşı düşünüp plan yaptılar, onları reddetmek için batıldan esaslar ve temeller oluşturup onlara dayandılar. Ayrıca peygamberlere ve onlara uyanlara zarar ve kötülük vermek için hile kurdular. Ama tuzakları kendilerine vebal oldu; planları onların yıkımına dönüştü. Çünkü {kötü tuzak, ancak sahibine döner}. [Fatır: 43] Bu, dünyadaki durumdur; ahiret azabı ise daha büyük bir rezalettir. Bunun için şöyle buyurmuştur: {Sonra kıyamet günü onları rezil eder.} Yani onları bütün yaratıklar önünde rezil eder ve Allah'a karşı yalan söyleyip iftira ettiklerini onlara açıkça gösterir. {"Benim için ortak koştuğunuz ortaklarım nerede?" der.} Yani onlar için Allah'a ve Allah'ın taraftarlarına karşı çatıştığınız, düşmanlık ettiğiniz ve onların Allah'ın ortakları olduğunu iddia ettiğiniz ortaklarım nerede? Bu soruya onların verecek bir cevabı olmaz; ancak sapkınlıklarını itiraf ederler, inatlarını kabul ederler ve şöyle derler: [A'râf: 37] {Bizden kayboldular, kendi aleyhlerine şahitlik ettiler ki kâfirlerdi.} {Kendilerine ilim verilenler der ki:} Yani Rabbânî âlimler: {Bugün, yani kıyamet gününde rezillik ve} yani azap {kâfirlere aittir.} Bu sözde âlimlerin faziletine işaret vardır: Onlar dünyada hakkı konuşanlardır ve şahitlerin kalkacağı gün de böyledir; onların sözünün Allah katında ve yaratıkları katında itibarı vardır. Sonra ölüm anında ve kıyamet gününde onlara ne yapılacağını anlatarak buyurur: {Melekler, nefislerine zulmetmiş olarak canlarını alanlar} Yani zulmün ve sapkınlığın yaygınlaştığı bu halde canlarını alırlar. Zalimlerin o durumda, çeşitli azap, rezillik ve horlukla karşılaşacakları bilinmektedir. {Böylece teslim olurlar.} Yani boyun eğerler, Allah'ın dışında taptıklarını inkâr ederler ve şöyle derler: {Biz hiçbir kötülük yapmıyorduk.} Onlara denir ki: {Evet,} kötülük yapıyordunuz; {şüphesiz Allah, yaptıklarınızı bilendir.} İnkârınız size bir fayda sağlamaz. Bu, kıyametin bazı durumlarında olur: Dünyada oldukları hâli, faydalı olacağını sanarak inkâr ederler. Ama organları aleyhlerine şahitlik edip durumları ortaya çıkınca itiraf eder ve kabul ederler. Bu yüzden günahlarını itiraf etmedikçe cehenneme girmezler. {Girin cehennemin kapılarından} Her amel sahibi, durumuna uygun kapıdan girer. {Kibirlilerin barınağı ne kötüdür!} Cehennem ateşi pişmanlık ve hüsran barınağıdır, şekavet ve acı yurdudur, keder ve üzüntü yeridir; diri ve kayyum olan Allah'ın gazabının yeridir. Azabı onlardan hiç eksilmez, o acı cezanın bir gününden bile kurtulamazlar. Rahîm olan Rab onlardan yüz çevirmiş ve onlara büyük azabı tattırmıştır.