سورة يوسف · الآية ٩٣
﴿اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ﴾
İzhabû bikamîsî hâzâ fa alkûhu ’alâ vachi abî yâti basîranv vâtûnî bi ahlikum acma’în
“Yusuf: "Bugün azarlanacak değilsiniz, Allah sizi bağışlar. O, merhametlilerin merhametlisidir. Bu gömleğimi götürün, babamın yüzüne sürün, görmeğe başlar; bütün çoluk çocuğunuzla bana gelin" dedi”
Yusuf 12:93 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali
Tefsir
تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)
Yani: Yusuf aleyhisselâm kardeşlerine şöyle dedi: {Bu gömleğimi götürün, babamın yüzüne sürün, görür olarak dönecektir.} Çünkü her hastalık, zıddıyla tedavi edilir. Bu gömlekte Yusuf'un kokusunun izi vardı. Yusuf, babasının kalbine hüzün ve özlem bırakmıştı; bunu yalnızca Allah bilir. Yusuf babasının gözünün açılmasını istedi; gömleğin kokusunun babasına ulaşınca ruhunun geri gelmesini, nefsinin toparlanmasını ve gözünün yeniden görmesini murad etti. Allah'ın bu konuda kullarının bilemeyeceği hikmetleri ve sırları vardır; Yusuf da bu hususu bilgiyle kavramıştı. {Ailenizin hepsini bana getirin.} Yani çocuklarınızı, akrabalarınızı ve yakınlarınızın tümünü, kavuşma tam olsun ve geçimdeki sıkıntı ile rızık darlığı sizden gitsin diye. {Kervan Mısır topraklarından ayrılıp Filistin'e doğru yola çıkınca} babaları Yakub gömleğin kokusunu aldı ve dedi ki: {Eğer beni bunak saymıyorsanız, ben Yusuf'un kokusunu duyuyorum.} Yani: Beni alaya alacaksınız ve bu sözün bilinçsizce söylendiğini sanacaksınız. Çünkü onların onun haline şaşkınlıkla baktığını görmüştü ve bu söz bu yüzden ağzından çıkmıştı. Onun düşündüğü şey onlara da oldu; dediler ki: {Vallahi sen hâlâ eski sapıklığındasın.} Yani: Sevgi denizinde hâlâ şaşkın dolaşıyorsun, ne dediğini bilmiyorsun. {Müjdeci gelince} Yusuf ve kardeşleri ile babalarının yakında buluşacağı haberi ulaşınca, {gömleği onun yüzüne bıraktı} ve gözleri açılarak eski haline döndü. Hüzünden gözleri ağarmıştı. Görüşlerini eleştiren, onunla alay eden çocuklarına ve ailesine, Allah'ın nimetiyle övünerek ve onlara üstün gelerek dedi ki: {Size, Allah'tan sizin bilmediklerimi bildiğimi söylemedim mi?} Yani: Yusuf'a kavuşmayı umuyor, kederin, gamın ve hüznün gitmesini bekliyordum. Bunun üzerine kardeşleri günahlarını itiraf ettiler ve dediler ki: {Ey babamız! Bizim için günahlarımızın bağışlanmasını dile, biz gerçekten hata etmiş kimseleriz,} çünkü sana yaptığımız şeyleri yaptık. Onların isteğine karşılık vererek ve isteklerine hızla cevap vererek {dedi ki: Yakında Rabbimden sizin için bağışlanma dileyeceğim. Çünkü O, çok bağışlayan ve çok merhametlidir.} Yani: Umudum, Rabbimin sizi bağışlaması, rahmetiyle sizi kuşatması ve merhamet etmesidir. Rivayet edildiğine göre, bağışlanma dileğini faziletli seher vaktine erteledi; böylece istiğfar daha tam olsun ve icabete daha yakın olsun diye.
Arapça metin
أي: قال يوسف عليه السلام لإخوته: { اذهبوا بقميصي هذا فألقوه على وجه أبي يأت بصيرا } لأن كل داء يداوى بضده، فهذا القميص - لما كان فيه أثر ريح يوسف، الذي أودع قلب أبيه من الحزن والشوق ما الله به عليم - أراد أن يشمه، فترجع إليه روحه، وتتراجع إليه نفسه، ويرجع إليه بصره، ولله في ذلك حكم وأسرار، لا يطلع عليها العباد، وقد اطلع يوسف من ذلك على هذا الأمر. { وأتوني بأهلكم أجمعين } أي: أولادكم وعشيرتكم وتوابعكم كلهم، ليحصل تمام اللقاء، ويزول عنكم نكد المعيشة، وضنك الرزق. { ولما فصلت العير } عن أرض مصر مقبلة إلى أرض فلسطين، شم يعقوب ريح القميص، فقال: { إني لأجد ريح يوسف لولا أن تفندون } أي: تسخرون مني، وتزعمون أن هذا الكلام صدر مني من غير شعور، لأنه رأى منهم من التعجب من حاله ما أوجب له هذا القول، فوقع ما ظنه بهم فقالوا: { تالله إنك لفي ضلالك القديم } أي: لا تزال تائها في بحر الحب لا تدري ما تقول. { فلمآ أن جآء البشير } بقرب الاجتماع بيوسف وإخوته وأبيهم، { ألقاه } أي: القميص { على وجهه فارتد بصيرا } أي: رجع على حاله الأولى بصيرا، بعد أن ابيضت عيناه من الحزن، فقال لمن حضره من أولاده وأهله الذين كانوا يفندون رأيه، ويتعجبون منه منتصرا عليهم، متبجحا بنعمة الله عليه: { ألم أقل لكم إني أعلم من الله ما لا تعلمون } حيث كنت مترجيا للقاء يوسف، مترقبا لزوال الهم والغم والحزن. فأقروا بذنبهم ونجعوا بذلك و { قالوا يأبانا استغفر لنا ذنوبنآ إنا كنا خاطئين } حيث فعلنا معك ما فعلنا. ف { قال } مجيبا لطلبتهم، ومسرعا لإجابتهم: { سوف أستغفر لكم ربي إنه هو الغفور الرحيم } أي: ورجائي به أن يغفر لكم ويرحمكم، ويتغمدكم برحمته، وقد قيل: إنه أخر الاستغفار لهم إلى وقت السحر الفاضل، ليكون أتم للاستغفار، وأقرب للإجابة.
تفسير الطبري (جامع البيان)
بقميصي هذا} [يوسف: 93]
التحرير والتنوير
قليل للامتيار، ولذلك فرع عليه فأوف لنا الكيل. وطلبوا التصدق منه تعريضا بإطلاق أخيهم لأن ذلك فضل منه إذ صار مملوكا له كما تقدم. وجملة إن الله يجزي المتصدقين تعليل لاستدعائهم التصدق عليهم. [89- 93] 93] قال هل علمتم ما فعلتم بيوسف وأخيه إذ أنتم جاهلون (89) قالوا أإنك لأنت يوسف قال أنا يوسف وهذا أخي قد من الله علينا إنه من يتق ويصبر فإن الله لا يضيع أجر المحسنين (90) قالوا تالله لقد آثرك الله علينا وإن كنا لخاطئين (91) قال لا تثريب عليكم اليوم يغفر الله لكم وهو أرحم الراحمين (92) اذهبوا بقميصي هذا فألقوه على وجه أبي يأت بصيرا وأتوني بأهلكم أجمعين (93) الاستفهام مستعمل في التوبيخ. وهل مفيدة للتحقيق لأنها بمعنى قد في الاستفهام. فهو توبيخ على ما يعلمونه محققا من أفعالهم مع يوسف عليه السلام وأخيه، أي أفعالهم الذميمة بقرينة التوبيخ، وهي بالنسبة ليوسف عليه السلام واضحة، وأما بالنسبة إلى بنيامين فهي ما كانوا يعاملونه به مع أخيه يوسف عليه السلام من الإهانة التي تنافيها الأخوة، ولذلك جعل ذلك الزمن زمن جهالتهم بقوله: إذ أنتم جاهلون. وفيه تعريض بأنهم قد صلح حالهم من بعد. وذلك إما بوحي من الله إن كان صار نبيئا أو بالفراسة لأنه لما رآهم حريصين على رغبات أبيهم في طلب