{ Âd kavmine kardeşleri Hûd'u (gönderdik) } Kıssanın devamı demektir: { Ve } { Âd'a } gönderdik. Âd, Ahkâf'ta yaşayan, Yemen topraklarından bilinen kabiledir. { Kardeşleri Hûd'u } nesep bakımından onlardan biriydi; böylece onun sözlerini almaları ve doğruluğunu bilmeleri kolaylaşsın diye gönderildi. Hûd { dedi ki: Ey kavmim! Allah'a ibadet edin. Ondan başka sizin hiç ilahınız yoktur. Siz ancak uydurup iftira ediyorsunuz } Yani onlara yalnızca Allah'a ibadet etmelerini emretti, Allah'tan başkasına tapmalarını yasakladı ve Allah'a karşı yalan uydurduklarını, başkasına ibadet edip bunu caiz görmelerinin bir iftira olduğunu bildirdi. Allah'a ibadetin farz, Allah'tan başkasına ibadetin batıl olduğunu açıkça ortaya koydu. Sonra onların boyun eğmelerine engel bir şey bulunmadığını belirtti: { Ey kavmim! Bu (davet) karşılığında sizden bir ücret istemiyorum } Yani davet ettiğim şey karşılığında mallarınızdan bir bedel talep etmiyorum ki, "Bu bizim mallarımızı almak istiyor" diyesiniz; ben sizi bedelsiz davet edip öğretiyorum. { Benim ücretim yalnızca beni yaratana aittir. Hâlâ akıl erdirmeyecek misiniz? } Davet ettiğim şeyin kabulü gerekli, reddine dair bir engel ise yoktur. { Ey kavmim! Rabbinizden bağışlanma dileyin } geçmişte işlediklerinizden { sonra da ona yönelin } gelecekte samimi bir tövbeyle ve Allah'a yönelerek. Bunu yaparsanız { Gökten üzerinize bol yağmur indirir } bununla toprak bereketlenir ve hayrı artar. { Gücünüze güç katar } Onlar insanların en güçlüsüydü; bu yüzden [Kur'an: "Bizden daha güçlü kim var?"] demişlerdi. Allah iman ederlerse güçlerine güç katacağını vaat etti. { Suçlu olarak yüz çevirmeyin } yani Rabbinize ibadetten kibirlenerek ve O'nun haramlarına cüret ederek. Ancak { dediler ki: Ey Hûd! Bize bir delil getirmedin } Eğer delilden kastettikleri, onların istediği türden bir mucizeyse, bu hakkın gereği değildir; asıl gereken, peygamberin getirdiğinin doğruluğuna delalet eden bir alamet getirmesidir. Eğer delilden kastettikleri, söylediğinin doğruluğuna şahitlik eden bir delil getirmediği ise, bu iddiada yalan söylemişlerdir. Çünkü Allah'ın hiçbir peygamberi kavmine, insanların iman edeceği türden mucizeler göstermeden gelmemiştir. Hûd'un, dinin yalnızca Allah'a ve ortaksız O'na halis kılınmasına, her salih amele ve güzel ahlâka çağırması, her kötü huy, şirk, fuhuş, zulüm ve çeşitli kötülüklerden sakındırması, ayrıca seçkin ve en doğru kişilerde bulunan niteliklere sahip olması, bunların kendisi için doğruluğuna yeterli âyet ve delil olurdu. Hatta akıl sahipleri, bu hakikatin, bazılarının gördüğü sadece olağanüstü hadiselerden, yani mucizelerden çok daha büyük olduğunu görürler. Onun doğruluğunu gösteren âyet ve delillerinden biri de şudur: Tek bir kişiydi, ne yardımcısı ne de destekçisi vardı; kavmine bağırıp onlara sesleniyor, onları aciz bırakıyor ve şöyle diyordu: { Ben Allah'a, benim ve sizin Rabbinize tevekkül ettim. } { Ben Allah'ı şahit tutuyorum, siz de şahit olun ki ben sizin O'na ortak koştuklarınızdan uzağım. Hepiniz birlikte bana tuzak kurun, sonra bana mühlet vermeyin. } Bunlar, egemenlik ve üstünlük sahibi düşmanlardı ve onun elindeki nuru söndürmek istiyorlardı; ama Hûd onlara aldırmıyor ve onlardan çekinmiyordu. Onlar ise ona hiçbir kötülük yapamayacak kadar acizdi. Şüphesiz bunda akıl edenler için âyetler vardır. Onların şu sözü de: { Senin sözün yüzünden ilahlarımızı bırakacak değiliz. Biz sana inanacak da değiliz. } Bu, onların imanından ümitlerini kesmiş olmalarının ifadesidir; küfür içinde bocalamaya devam ettiklerini gösterir. { Biz ancak ilahlarımızdan birinin seni bir kötülükle çarptığını söyleriz. } Yani bir musibet veya delilikle sana isabet etmiş, sen de akıl almaz şeyler söylemeye başlamışsın. Zalimlerin kalplerini mühürleyen Allah'ın şanı yücedir! Yaratılmışların en doğrusu, en hak olanı getirmişken, onu böyle bir dereceye indirmelerine bakın; Allah'ın anlatması olmasaydı, akıllı biri bunu onlardan nakletmekten utanırdı. Bu yüzden Hûd (aleyhisselam), onların ondan veya ilahlarından bir zarar görmeyeceğinden tam bir güvenle emin olduğunu belirtti: { Ben Allah'ı şahit tutuyorum, siz de şahit olun ki ben sizin O'na ortak koştuklarınızdan uzağım. Hepiniz birlikte bana tuzak kurun } Yani bana zarar vermek için bütün gücünüzle, her yolu deneyin, { sonra bana mühlet vermeyin }. { Ben Allah'a tevekkül ettim } yani bütün işimde Allah'a dayandım. { O, benim ve sizin Rabbinizdir } yani O herkesi yaratandır, bizi ve sizi idare edendir ve bizi terbiye edendir. { Hiçbir canlı yoktur ki perçeminden tutmuş olmasın. } Ne kıpırdanır ne durur, ancak O'nun izniyle. Eğer hepiniz birleşip bana zarar vermeye kalksanız da Allah size bana musallat etmemiş olsaydı, buna güç yetiremezdiniz. Eğer size musallat etmişse, bu O'nun murat ettiği bir hikmete dayanır. { Şüphesiz Rabbim doğru yol üzeredir. } Yani O adalet, hikmet ve kaza-kaderinde, şeriatında ve emrinde, mükâfat, sevap ve cezasında övgüye layıktır; fiilleri hiçbir zaman övgüye layık olan doğru yoldan çıkmaz. { Yüz çevirirseniz, ben size gönderildiğim şeyi tebliğ ettim. } Artık sizin durumunuzdan dolayı bana bir sorumluluk kalmadı. { Rabbim sizin yerinize başka bir kavim getirir, onlar O'na ibadet eder ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmazlar. } Sizin zararınız yalnızca kendinize döner; Allah'a asilerin isyanı zarar vermez, itaatkârların itaati de O'na fayda sağlamaz. [Kur'an: "Kim salih amel işlerse kendi lehinedir, kim kötülük yaparsa kendi aleyhinedir."] { Şüphesiz Rabbim her şeyi gözetendir. } { Emrimiz geldiğinde } yani kasırgayı, { hiçbir şeye uğradığını kurumuş çer çöp hâline getirmeden bırakmayan kısır rüzgârı } gönderdiğimizde { Hûd'u ve onunla birlikte iman edenleri rahmetimizle kurtardık ve onları ağır bir azaptan kurtardık. } Yani Allah'ın Âd'a indirdiği büyük ve şiddetli azaptan. Böylece evlerinden başka bir şey görünmez oldu. { İşte Âd! } Allah'ın onlara uyguladığı, zulümleri sebebiyle indirdiği azap budur, çünkü { Rablerinin âyetlerini inkâr ettiler }. Bu yüzden Hûd'a, { bize bir delil getirmedin } dediler. Bu da gösteriyor ki onlar davetinin doğruluğundan emindiler, sadece inat edip inkâr ettiler. { Peygamberlerine isyan ettiler } Çünkü bir peygambere isyan eden, bütün peygamberlere isyan etmiş olur, çünkü onların daveti birdir. { Her inatçı zorbanın emrine uydular. } Yani Allah'ın kullarına zorbalıkla hükmeden, { inatçı }, yani Allah'ın âyetlerine karşı direnen. Böylece her nasihat edip onlara şefkat gösteren kimseye isyan ettiler, onları helak etmek isteyen her hileciye uydular. Bu yüzden Allah onları helak etti, şüphesiz. { Bu dünyada da lanete uğratıldılar. } Her zaman ve her nesilde, çirkin haberleri ve iğrenç hikâyeleri yüzünden anılır ve yergiyle yâd edilirler. { Kıyamet günü de lanet onlarındır. } { Dikkat edin, Âd, Rablerini inkâr ettiler. } Yani onları yaratan, rızıklandıran ve besleyeni inkâr ettiler. { Dikkat edin, Hûd'un kavmi Âd'a lanet olsun! } Yani Allah onları her hayırdan uzaklaştırdı ve her şerre yaklaştırdı.