Yüce Allah'ın şu sözü: {Andolsun, Musa'yı âyetlerimizle ve apaçık bir delille gönderdik} ... kıssanın sonuna kadar. Yüce Allah şöyle buyurur: {Andolsun, Musa'yı} İmran oğlu {âyetlerimizle} göndermiştik. Bunlar, getirdiğinin doğruluğunu gösteren âyetlerdir; asâ, el ve Allah'ın Musa aleyhisselâm'ın eliyle cereyan ettirdiği benzeri mucizeler gibi. {Apaçık bir delil} ise, güneşin doğuşu gibi açık seçik ortaya çıkan, belli ve kesin bir hüccettir. {Firavun'a ve ileri gelenlerine} yani kavminin seçkinlerine. Çünkü onlar uyulan kimselerdir, diğerleri onlara tâbidir. Ancak Musa'nın yanında bulunan ve kendilerine gösterdiği mucizelere rağmen boyun eğmediler; Sûre-i A'râf'ta açıklaması geçtiği üzere, {Firavun'un emrine uydular. Oysa Firavun'un emri doğru değildi.} Aksine o sapmış, azgın birisiydi; yalnızca mutlak zarar olan şeyleri emrederdi. Nitekim kavmi ona uyunca, onları helâke sürükleyip yok etti. {Kıyamet günü kavmine önder olur, onları ateşe götürür. Varılacak ne kötü yerdir o!} {Bu dünyada da lanete uğratıldılar, kıyamet gününde de.} Yani dünyada ve ahirette Allah, melekleri ve bütün insanlar onlara lanet eder. {Ne kötü bir hediyedir o verilen!} yani Allah'ın azabından, dünya ve ahiret lanetinden başlarına toplanıp üst üste gelen şey ne kötüdür. Yüce Allah, bu ümmetlerin peygamberleriyle olan kıssalarını anlatınca, Resûlüne şöyle buyurdu: {İşte bunlar, şehirlerin haberlerindendir; sana anlatıyoruz.} Bununla uyarasın ve bu, senin peygamberliğine bir delil, müminler için bir öğüt ve hatırlatma olsun. {Onlardan kimi hâlâ ayakta durmakta} yani yok olmamış, onlardan geriye kalan, onları gösteren yurt izleri var; {kimi de biçilmiş ekin gibidir} yani konutları yıkılmış, evleri harap olmuş, artık hiçbir izi kalmamıştır. {Biz onlara zulmetmedik} onları çeşitli cezalarla yakalayarak değil; {ancak kendileri nefislerine zulmettiler} şirk, küfür ve inatlaşmayla. {Allah'tan başka taptıkları ilahları, Rabbinin emri gelince kendilerine hiçbir fayda sağlamadı.} Allah'tan başkasına sığınan herkes, sıkıntılar gelip çattığında böyledir; kendisine bir fayda sağlamaz. {Onlara ancak kayıp ve hüsrandan başka bir şey katmadılar.} Yani ziyan ve yıkım; zihinlerinden geçenin tam tersi. {Rabbin zalim şehirleri yakaladığında, yakalaması işte böyledir. Gerçekten onun yakalaması elem vericidir, çok şiddetlidir.} Yani onları azapla kırar ve yok eder; Allah'tan başka taptıkları hiçbir şey onlara fayda vermez. {Şüphesiz bunda}, yani zalimleri çeşitli cezalarla yakalamasında, {Ahiret azabından korkanlar için elbette bir ibret vardır.} Yani zulüm ve suç ehlinin hem dünyevi hem uhrevi cezaya layık olduğuna dair bir ibret ve delil vardır. Sonra bu konudan ahiretin tavsifine geçerek şöyle buyurdu: {O, insanların toplanacağı bir gündür.} Yani karşılık görmek üzere o gün için toplanırlar ve Allah'ın azamet, saltanat ve büyük adaletini görürler, böylece O'nu hakkıyla tanırlar. {Ve o, şahitlik edilen bir gündür.} Yani onu Allah, melekleri ve bütün yaratıklar görür. {Biz onu, ancak belli bir süreye kadar erteliyoruz.} Dünyanın ecli dolduğunda ve Allah'ın dünyada takdir ettiği yaratılmışlar tamamlandığında, onları öteki yurda nakleder ve dünyada şer'î hükümlerini uyguladığı gibi, cezâ hükümlerini de onlara uygular. {O gün geldiğinde} o günde yaratılmışlar toplanır; {O'nun izni olmadan hiçbir nefis konuşamaz.} Peygamberler ve kerim melekler dahi ancak O'nun izniyle şefaat eder. {Onlardan kimi bedbaht, kimi bahtiyardır.} Bedbahtlar Allah'ı inkâr edip peygamberlerini yalanlayan ve emrine isyan edenlerdir; bahtiyarlar ise müminler, takvâ sahipleridir. Onların karşılığına gelince: {Bedbaht olanlar} yani bedbahtlık kendilerine düşenler, rezil ve perişan olanlar {ateştedir}; azabına gömülmüşlerdir, cezası kendilerine çok ağırdır. {Orada onlar için} yaşadıkları şiddetin etkisiyle {çığlık ve hırıltı vardır.} Bu, en çirkin ve iğrenç seslerdir. {Orada, bu azabın bulunduğu ateşte} {göklerin ve yerin var olduğu sürece ebedî kalacaklardır, ancak Rabbinin dilediği müstesna.} Yani Allah'ın olmamalarını dilediği süre hariç, ebedî kalacaklardır. Bu da, çoğu müfessirin dediği gibi, ateşe girmeden önceki zamandır; bu istisna, ateşe girişten önceki zamana aittir. Dolayısıyla onlar, ateşe girmeden önceki zaman dışında, bütün zamanlarda orada kalıcıdır. {Şüphesiz Rabbin dilediğini yapandır.} Yani dilediği ve hikmetinin gerektirdiği her şeyi yapar, tebarak ve teâlâ; kimse O'nu muradından alıkoyamaz. {Bahtiyar olanlara gelince} yani mutluluk, kurtuluş ve kazanç kendilerine nasip olanlar, {cennettedir; göklerin ve yerin var olduğu sürece orada ebedî kalacaklardır, ancak Rabbinin dilediği müstesna.} Sonra bunu şu sözle pekiştirdi: {Kesintisiz bir bağıştır.} Yani Allah'ın onlara verdiği kalıcı nimet ve yüce lezzet, sürekli ve devamlıdır; hiçbir vakitte kesilmez. Cömert Allah'tan lütfunu niyaz ederiz.