البيانAraMakalelerSözlüklerRavîlerKonular

سورة يونس · الآية ٧٢

﴿فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَمَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ﴾

Fa in tavallaitum famâ sa altukum min acrin in acriya illâ ’alal lâhi va umirtu an akûna minal muslimîn

“Eğer yüz çevirirseniz bilin ki, ben sizden bir ücret istemiyorum. Benim ecrim Allah'a aiddir. Müslimlerden olmakla emrolundum”

Yunus 10:72 · Diyanet İşleri Başkanlığı meali

Tefsir

تيسير الكريم الرحمن (تفسير السعدي)

Allah Teâlâ Peygamberine şöyle buyuruyor: Kavmine Nûh'un haberini oku. O, kavmini Allah'a davet etmek için uzun bir süre onların arasında kaldı; bin yıl eksik elli yıl onların içinde yaşadı. Ama davetinin onları daha çok azdırmaktan başka bir etkisi olmadı. Bunun üzerine kavmi ondan bıkıp usandı. Oysa o, selam ve salâtu selâm üzerine olsun, davetinde ne gevşek davrandı ne de ihmalkâr oldu. Onlara şöyle dedi: "Ey kavmim! Eğer benim makamım ve Allah'ın âyetleriyle sizi hatırlatmam size ağır geliyorsa..." Yani: Aranızdaki duruşum ve size yaptığım hatırlatma, size fayda vermeyecek olsa bile, [Allah'ın âyetleriyle], yani açık ve apaçık delillerle, size ağır gelmiş, büyük görünmüş ve bana bir kötülük yapmak ya da hakkı reddetmek istemişsiniz. "Ben de yalnız Allah'a tevekkül ettim." Yani bana ve davet ettiğim şeye yönelik her türlü kötülüğü savmak için Allah'a dayandım. Asker ve donanımım budur. Siz ise gücünüzün yettiği her şeyi yapın; her türlü hile ve düzen kurma araçlarını kullanın. "Öyleyse işinizi ve ortaklarınızı toplayın." Hepiniz birlikte, aranızdan hiçbiri geri kalmadan; gücünüzden hiçbir şeyi esirgemeden. "Sonra işiniz üzerinize gizli kalmasın." Yani belirsiz ve gizli olmasın, bilakis apaçık ortaya konsun. "Sonra bana karşı yapacağınızı yapın." Yani güç yetirebildiğiniz cezayı ve kötülüğü bana uygulayın, "ve bir an bile mühlet vermeyin." Yani günün bir saatini bile geciktirmeyin. Bu, onun peygamberliğinin doğruluğuna ve getirdiklerinin hakikatine dair kesin bir delil ve büyük bir âyettir. Zira o yalnızdı; onu koruyacak bir aşireti, barındıracak bir ordusu yoktu. Kavmine karşı onların görüşlerini budala saymak, dinlerinin bozukluğunu ortaya koymak ve ilahlarını ayıplamakla başladı. Onlar, sağlam dağlardan daha büyük bir kin ve düşmanlık taşıdılar; oysa onlar güç ve kudret sahibiydiler. O ise onlara şöyle diyordu: Siz ve ortaklarınız, kimi yanınıza alabilirseniz toplanın, gücünüzün yettiği her türlü hileyi ortaya koyun, eğer buna güç yetirebiliyorsanız bana zarar verin. Ama bunların hiçbirine güç yetiremediler. Böylece onun gerçekten doğru olduğu, onların ise iddia ettikleri konuda yalancı olduklarını anlaşıldı. Bu yüzden şöyle buyurdu: "Eğer yüz çevirirseniz..." Yani davet ettiğim şeyden yüz çevirirseniz, bunun bir gerekçesi yoktur; çünkü sizin batıldan hakka değil, delillerin doğruluğu ortaya konmuş bir hakikatten, delillerin bozukluğu ortaya konmuş bir bâtıla yüz çevirdiğiniz açıktır. Buna rağmen "ben sizden bir ücret istemedim." Yani davetim ve sizin icabetiniz karşılığında bir ücret istemedim ki "bu bizim mallarımızı almak için geldi" diyerek bundan dolayı kaçınasınız. "Benim ücretim yalnız Allah'a aittir." Yani sevabı ve karşılığı yalnızca O'ndan istiyorum. "Ayrıca" ben size bir emri verip de sonra ona aykırı davranmış değilim; bilakis "Müslümanlardan olmakla emrolundum." Dolayısıyla ben, size emrettiğim şeye ilk girende ve ilk uygulayanım. "Böylece onu yalanladılar." Onları gece gündüz, gizli ve açıktan davet etmesine rağmen, davetinin onları yalnızca kaçmaya itmesiyle. "Biz de onu ve onunla birlikte olanları gemide kurtardık." Gemiyi gözetimizde yapmasını emrettiğimiz ve tandır kaynadığında kendisine: "Her cinsten iki çift ile onun içine bin; hakkında söz çıkmış olanlar ile iman edenler hariç ailenin tamamını da..." [Kur'an: "Her çiftten ikişer tane yükle, ailenden de söz hakkında geçmiş olanın dışında kalanları..." (Hud: 40)] demiştik; o da böyle yaptı. Allah gökyüzüne dökülen bir suyla yağmur yağdırmasını, yeri de pınarlarla fışkırtmasını emretti. Belirlenmiş bir hükümle sular buluştu: [Kur'an: "Biz onu tahtalar ve çivilerle yapılmış bir gemiye bindirdik, o gemi gözetimizde yüzüyordu." (Kamer: 13)] "Ve onları yeryüzünde halefler kıldık." Yalanlayanlar helak edildikten sonra. Sonra Allah onun soyunda bereket verdi, soyunu geriye kalanlar kıldı ve onları yeryüzünün dört bir yanına yaydı. "Âyetlerimizi yalanlayanları da boğduk." Bu açıklamadan ve delilin ortaya konmasından sonra. "Bak uyarılanların sonu nasıl oldu." Bu, rezil edici bir helak, ardından gelen her nesilde üzerlerine art arda gelen bir lanettir; onlar hakkında yalnızca yergi işitilir, yalnızca kötüleme görülür. Öyleyse bu yalanlayıcılar, o yalanlayan kavimlerin başına gelen helak, rezillik ve azap gibi bir şeyin kendilerine de inmesinden sakınsınlar.

Arapça metin

يقول تعالى لنبيه: واتل على قومك { نبأ نوح } في دعوته لقومه، حين دعاهم إلى الله مدة طويلة، فمكث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما، فلم يزدهم دعاؤه إياهم إلا طغيانا، فتمللوا منه وسئموا، وهو عليه الصلاة والسلام غير متكاسل، ولا متوان في دعوتهم، فقال لهم: { يقوم إن كان كبر عليكم مقامي وتذكيري بآيات الله } أي: إن كان مقامي عندكم وتذكيري إياكم ما ينفعكم { بآيات الله } الأدلة الواضحة البينة، قد شق عليكم وعظم لديكم، وأردتم أن تنالوني بسوء أو تردوا الحق. { فعلى الله توكلت } أي: اعتمدت على الله في دفع كل شر يراد بي، وبما أدعو إليه، فهذا جندي وعدتي. وأنتم، فأتوا بما قدرتم عليه، من أنواع العدد والعدد. { فأجمعوا أمركم } كلكم، بحيث لا يتخلف منكم أحد، ولا تدخروا من مجهودكم شيئا. { و } أحضروا { شركآءكم } الذي كنتم تعبدونهم وتوالونهم من دون الله رب العالمين. { ثم لا يكن أمركم عليكم غمة } أي: مشتبها خفيا، بل ليكن ذلك ظاهرا علانية. { ثم اقضوا إلي } أي: اقضوا علي بالعقوبة والسوء الذي في إمكانكم، { ولا تنظرون } أي: لا تمهلون ساعة من نهار. فهذا برهان قاطع، وآية عظيمة على صحة رسالته، وصدق ما جاء به، حيث كان وحده لا عشيرة تحميه، ولا جنود تؤويه. وقد بادأ قومه بتسفيه آرائهم وفساد دينهم وعيب آلهتهم. وقد حملوا من بغضه وعداوته ما هو أعظم من الجبال الرواسي، وهم أهل القدرة والسطوة، وهو يقول لهم: اجتمعوا أنتم وشركاؤكم ومن استطعتم، وأبدوا كل ما تقدرون عليه من الكيد، فأوقعوا بي إن قدرتم على ذلك، فلم يقدروا على شيء من ذلك. فعلم أنه الصادق حقا، وهم الكاذبون فيما يدعون، ولهذا قال: { فإن توليتم } عن ما دعوتكم إليه، فلا موجب لتوليكم، لأنه تبين أنكم لا تولون عن باطل إلى حق، وإنما تولون عن حق قامت الأدلة على صحته، إلى باطل قامت الأدلة على فساده. ومع هذا { فما سألتكم من أجر } على دعوتي وعلى إجابتكم، فتقولوا: هذا جاءنا …

Kitapta devam et ↗

تفسير القرآن العظيم (تفسير ابن كثير)

من الإسلام لله عز وجل، والإسلام هو دين [جميع] (1) الأنبياء من أولهم إلى آخرهم، وإن تنوعت شرائعهم وتعددت مناهلهم، كما قال تعالى: {لكل جعلنا منكم شرعة ومنهاجا} [المائدة: 48] . قال ابن عباس: سبيلا وسنة. فهذا نوح يقول: {وأمرت أن أكون من المسلمين} [النمل: 91] ، وقال تعالى عن إبراهيم الخليل: {إذ قال له ربه أسلم قال أسلمت لرب العالمين ووصى بها إبراهيم بنيه ويعقوب يابني إن الله اصطفى لكم الدين فلا تموتن إلا وأنتم مسلمون} [البقرة: 131، 132] ، وقال يوسف: {رب قد آتيتني من الملك وعلمتني من تأويل الأحاديث فاطر السماوات والأرض أنت وليي في الدنيا والآخرة توفني مسلما وألحقني بالصالحين} [يوسف: 101] . وقال موسى {يا قوم إن كنتم آمنتم بالله فعليه توكلوا إن كنتم مسلمين} [يونس: 84] . وقالت (2) السحرة: {ربنا أفرغ علينا صبرا وتوفنا مسلمين} [الأعراف: 126] . وقالت بلقيس: {رب إني ظلمت نفسي وأسلمت مع سليمان لله رب العالمين} [النمل: 44] . وقال [الله] (3) تعالى: {إنا أنزلنا التوراة فيها هدى ونور يحكم بها النبيون الذين أسلموا} [المائدة: 44] ، وقال تعالى: {وإذ أوحيت إلى الحواريين أن آمنوا بي وبرسولي قالوا آمنا واشهد بأننا مسلمون} [المائدة: 111] وقال خاتم الرسل وسيد البشر: {قل إن صلاتي ونسكي ومحياي ومماتي لله رب العالمين لا شريك له وبذلك أمرت وأنا أول المسلمين} [الأنعام: 162، 163] أي: من هذه الأمة؛ ولهذا قال في الحديث الثابت عنه: "نحن معاشر الأنبياء أولاد علات، ديننا واحد" (4) أي: وهو عبادة الله وحده لا شريك له، وإن تنوعت شرائعنا، وذلك معنى قوله: "أولاد علات"، وهم: الإخوة من أمهات شتى والأب واحد. وقوله تعالى: {فكذبوه فنجيناه ومن معه} (5) أي: على دينه {في الفلك} وهي: السفينة، {وجعلناهم خلائف} أي: في الأرض، {وأغرقنا الذين كذبوا بآياتنا فانظر كيف كان عاقبة المنذرين} أي: يا محمد كيف أنجينا المؤمنين، وأهلكنا …

Kitapta devam et ↗

تفسير الطبري (جامع البيان)

إليه من الحق والإقرار بتوحيد الله، وإخلاص العبادة له، وترك إشراك الآلهة في عبادته، فتضيع منكم، وتفريط في واجب حق الله عليكم، لا بسبب من قبلي؛ فإني لم أسألكم على ما دعوتكم إليه أجرا ولا عوضا

تفسير الطبري (جامع البيان) (الطبري، ت ٣١٠هـ: ١٢/٢٣٥) ↗

التحرير والتنوير

و (ثم) في قوله: ثم اقضوا إلي للتراخي في الرتبة، فإن رتبة إنفاذ الرأي بما يزعمون عليه من أذاه أقوى من تدبير ذلك، ومن رتبة إجماع الرأي عليه فهو ارتقاء من الشيء إلى أعلى منه، فعطف ب (ثم) التي تفيد التراخي في الرتبة في عطفها الجمل. واقضوا أمر من القضاء، فيجوز أن يكون من القضاء بمعنى الإتمام والفصل، أي أنفذوا ما ترونه من الإضرار بي. ويجوز أن يكون من القضاء بمعنى الحكم، وهو قريب من الوجه الأول، أي أنفذوا حكمكم. وعدي ب (إلى) دون (على) لأنه ضمن معنى الإبلاغ والإيصال تنصيصا على معنى التنفيذ بالفعل، لأن القضاء يكون بالقول فيعقبه التنفيذ أو الإرجاء أو العفو، ويكون بالفعل، فهو قضاء بتنفيذ. ويسمى عند الفقهاء بالقضاء الفعلي. وقوله: ولا تنظرون تأكيد المدلول التضمين المشار إليه بحرف (إلى) . والإنظار التأخير، وحذفت ياء المتكلم من تنظرون للتخفيف، وهو حذف كثير في فصيح الكلام، وبقاء نون الوقاية مشعر بها. [72] 72] فإن توليتم فما سألتكم من أجر إن أجري إلا على الله وأمرت أن أكون من المسلمين (72) الفاء لتفريع الكلام على الكلام فجملة الشرط وجوابه مفرعتان على الجملتين السابقتين، ولما كان توليهم عن دعوته قد وقع واستمر تعين أن جعل التولي في جملة الشرط مراد به ما كان حصل ليرتب عليه جواب الشرط الذي هو شيء قد وقع أيضا. وإنما قصد إقرارهم به قطعا لتعللاتهم واستقصاء لقطع معاذيرهم. والمعنى:

التحرير والتنوير (ابن عاشور، ت ١٣٩٣هـ: ١١/٢٤٠) ↗